ارزیابی پیوند بین حمایت اجتماعی ادراک شده (خانواده و مدرسه) با انگیزه خودتعیین کنندگی

دوران نوجوانی یکی از حساس ترین مراحل رشد انسانی است که در آن شکل گیری هویت، استقلال طلبی، تصمیم گیری و تقویت انگیزه های درونی نقش اساسی در سلامت روانی و موفقیت تحصیلی فرد ایفا می کند. در این دوره، نوجوانان به دلیل تغییرات زیستی، شناختی و اجتماعی، بیش از هر زمان دیگری به حمایت های محیطی نیاز دارند. حمایت اجتماعی ادراک شده، به عنوان برداشت فرد از میزان دسترسی به منابع حمایتی و احساس ارزشمندی، پذیرش و پشتیبانی از سوی دیگران، یکی از عوامل مهم تاثیرگذار بر انگیزش و سازگاری روان شناختی نوجوانان محسوب می شود. خانواده و مدرسه به عنوان دو نظام اجتماعی اصلی زندگی نوجوان، نقش تعیین کننده ای در شکل گیری احساس شایستگی، خودمختاری و ارتباط اجتماعی دارند؛ سه مولفه ای که در نظریه خودتعیین کنندگی به عنوان پایه های اساسی انگیزش درونی معرفی شده اند. هدف پژوهش حاضر بررسی پیوند بین حمایت اجتماعی ادراک شده از سوی خانواده و مدرسه با انگیزه خودتعیین کنندگی در نوجوانان است. روش پژوهش حاضر از نوع توصیفی تحلیلی و مبتنی بر مطالعه اسنادی و بررسی پژوهش های انجام شده در حوزه روان شناسی تربیتی است. یافته ها نشان می دهد نوجوانانی که حمایت بیشتری از سوی خانواده و مدرسه دریافت می کنند، سطح بالاتری از انگیزه خودتعیین شده، مشارکت تحصیلی، احساس مسئولیت و رضایت از زندگی را تجربه می کنند. همچنین، روابط مثبت والدین و فرزندان، سبک های فرزندپروری حمایتگر، ارتباط موثر معلمان با دانش آموزان و ایجاد محیط مدرسه ای امن و مشارکت محور، زمینه تقویت انگیزش درونی نوجوانان را فراهم می سازد. نتایج این پژوهش بر اهمیت نقش هم افزای خانواده و مدرسه در رشد انگیزشی نوجوانان تاکید دارد و نشان می دهد که تقویت حمایت اجتماعی ادراک شده می تواند یکی از راهبردهای موثر برای افزایش خودتعیین کنندگی و بهبود عملکرد تحصیلی و روانی نوجوانان باشد.

کلیدواژه ها:

حمایت اجتماعی ادراک شده ، خانواده ، مدرسه ، انگیزه خودتعیین کنندگی ، نوجوانان ، انگیزش تحصیلی ، روابط اجتماعی