بازتعریف نقش معلم در عصر هوش مصنوعی: چشم اندازهای نوین در تحول آموزش

ورود هوش مصنوعی به نظام های آموزشی، پارادایم های سنتی «انتقال دهنده دانش» را با چالش های بنیادین مواجه کرده و ضرورت گذار به مدل های نوین آموزش را بیش از پیش نمایان ساخته است. هدف از پژوهش حاضر، تبیین و بازتعریف نقش معلم در زیست بوم هوش مصنوعی و شناسایی ابعاد تحول در صلاحیت های حرفه ای است. این مطالعه با روش توصیفی–تحلیلی و از طریق تحلیل محتوای کیفی بر روی ۱۰ منبع علمی معتبر (منتشرشده در سال های اخیر) انجام شده است. یافته ها نشان می دهد که معلم در عصر هوش مصنوعی از نقش سنتی خود به سمت ایفای نقش های کلیدی «میانجی پداگوژیک»، «طراح تجربه یادگیری»، «تحلیل گر داده آموزشی»، «راهبر اخلاق دیجیتال» و «تسهیل گر یادگیری فعال» گذار می کند. نتایج پژوهش حاکی از آن است که کیفیت این تحول، نه به جایگزینی معلم با ماشین، بلکه به تحقق «هم افزایی مسئولانه انسان و هوش مصنوعی» وابسته است؛ به گونه ای که معلم کنترل پداگوژیک و عاملیت تربیتی را حفظ کرده و فناوری صرفا به عنوان پشتیبان تحلیلی و اجرایی عمل کند. همچنین، دستیابی به این جایگاه منوط به ارتقای سوادهای نوین (داده محور و هوش مصنوعی) و بازنگری در برنامه های توسعه حرفه ای معلمان است. در پایان، پیشنهادهایی جهت سیاست گذاری کلان و تقویت شایستگی های معلمان ارائه شده است.

کلیدواژه ها:

هوش مصنوعی ، نقش معلم ، تحول آموزش ، پداگوژی نوین ، سواد داده محور ، عاملیت تربیتی