کاربرد کلاس درس معکوس (Flipped Classroom) در افزایش یادگیری فعال و خلاقیت دانش آموزان دوره ابتدایی

پژوهش حاضر با هدف بررسی کاربرد الگوی کلاس درس معکوس در افزایش یادگیری فعال و خلاقیت دانش آموزان دوره ابتدایی انجام شده است. تغییرات پیوسته در شیوه های آموزش و یادگیری، مدارس را به سمت بهره گیری از روش هایی سوق داده است که نقش دانش آموز را از دریافت کننده صرف اطلاعات به یادگیرنده ای فعال، مشارکت جو و مسئولیت پذیر تبدیل کند. کلاس درس معکوس یکی از الگوهای نوین آموزشی است که با جابه جایی زمان آموزش مستقیم از کلاس به محیط خارج از مدرسه، فرصت بیشتری برای تعامل، گفت وگو، حل مسئله، انجام فعالیت های گروهی، یادگیری مشارکتی و پرورش تفکر خلاق در کلاس فراهم می آورد. در این الگو، محتوای آموزشی پیش از حضور در کلاس از طریق فیلم های آموزشی، فایل های چندرسانه ای، کتاب های الکترونیکی یا سایر منابع یادگیری در اختیار دانش آموز قرار می گیرد و زمان کلاس به فعالیت های تعاملی، رفع اشکال، تمرین های کاربردی و ارزشیابی تکوینی اختصاص می یابد.روش پژوهش حاضر از نوع توصیفی تحلیلی و مبتنی بر مرور نظام مند منابع علمی داخلی و خارجی منتشرشده طی سال های اخیر است. اطلاعات پژوهش با بررسی مقاله های علمی، کتاب ها، گزارش های پژوهشی و اسناد معتبر حوزه آموزش گردآوری و با استفاده از روش تحلیل محتوای کیفی بررسی شده است. یافته ها نشان می دهد اجرای اصولی کلاس درس معکوس موجب افزایش مشارکت دانش آموزان در فرایند یادگیری، تقویت انگیزه تحصیلی، رشد مهارت های حل مسئله، توسعه تفکر انتقادی، افزایش خلاقیت، بهبود کیفیت تعامل معلم و دانش آموز، ارتقای مسئولیت پذیری در یادگیری و بهبود عملکرد تحصیلی می شود. همچنین نتایج بیانگر آن است که اثربخشی این الگو به عواملی مانند آمادگی معلمان، کیفیت محتوای آموزشی، همراهی خانواده، دسترسی به امکانات آموزشی و برنامه ریزی مناسب بستگی دارد.بررسی پژوهش های انجام شده نشان می دهد کلاس درس معکوس می تواند به عنوان یکی از راهکارهای موثر در تحقق اهداف سند تحول بنیادین آموزش وپرورش، توسعه یادگیری دانش آموزمحور و ارتقای کیفیت آموزش دوره ابتدایی مورد استفاده قرار گیرد. البته اجرای موفق آن مستلزم آموزش معلمان، تولید محتوای استاندارد، توسعه زیرساخت های فناوری و فرهنگ سازی میان خانواده ها و مدیران مدارس است. بر این اساس پیشنهاد می شود برنامه ریزان آموزشی، سیاست گذاران و مدیران مدارس زمینه بهره گیری گسترده تر از این الگوی آموزشی را در مدارس ابتدایی فراهم کنند تا فرصت رشد توانایی های شناختی، اجتماعی و خلاقانه دانش آموزان بیش از پیش فراهم شود

کلیدواژه ها:

کلاس درس معکوس ، یادگیری فعال ، خلاقیت ، دانش آموزان دوره ابتدایی ، یادگیری مشارکتی ، فناوری آموزشی ، آموزش دانش آموزمحور ، کیفیت آموزش