نقش هوش هیجانی (EQ) معلمان و دانش آموزان در بهبود تعاملات اجتماعی و کاهش رفتارهای پرخاشگرانه در کلاس درس

هوش هیجانی (Emotional Intelligence) به عنوان یکی از مهم ترین مولفه های موثر بر کیفیت تعاملات انسانی، در سال های اخیر جایگاه ویژه ای در پژوهش های حوزه تعلیم و تربیت یافته است. برخورداری معلمان و دانش آموزان از مهارت های هوش هیجانی، زمینه ایجاد ارتباطات موثر، افزایش همدلی، مدیریت تعارض، کاهش رفتارهای پرخاشگرانه و ارتقای سلامت روانی در محیط کلاس درس را فراهم می کند. هدف پژوهش حاضر، بررسی نقش هوش هیجانی معلمان و دانش آموزان در بهبود تعاملات اجتماعی و کاهش رفتارهای پرخاشگرانه در کلاس درس است. پژوهش حاضر از نظر هدف، کاربردی و از نظر روش، توصیفی تحلیلی مبتنی بر مطالعات کتابخانه ای و اسنادی است. داده های پژوهش از طریق بررسی کتاب ها، مقالات علمی پژوهشی، پایان نامه ها و اسناد معتبر داخلی گردآوری و با روش تحلیل محتوای کیفی مورد بررسی قرار گرفتند. یافته های پژوهش نشان داد که مولفه های هوش هیجانی شامل خودآگاهی، خودتنظیمی، انگیزش، همدلی و مهارت های اجتماعی، نقش تعیین کننده ای در بهبود روابط بین معلم و دانش آموز، افزایش تعاملات سازنده، مدیریت تعارض، کاهش خشونت کلامی و فیزیکی، تقویت احساس تعلق به مدرسه و ارتقای فضای روانی کلاس دارند. همچنین مشخص شد که معلمانی که از هوش هیجانی بالاتری برخوردارند، در کنترل هیجان های منفی، مدیریت رفتارهای نامطلوب دانش آموزان و ایجاد محیط یادگیری ایمن و حمایتگر موفق تر عمل می کنند. نتایج پژوهش بیانگر آن است که آموزش مهارت های هوش هیجانی به معلمان و دانش آموزان می تواند به عنوان یکی از راهبردهای موثر در کاهش رفتارهای پرخاشگرانه و ارتقای کیفیت فرایند آموزش و یادگیری مورد استفاده قرار گیرد (سیف، ۱۴۰۰؛ شفیع آبادی و ناصری، ۱۳۹۸؛ علاقه بند، ۱۳۹۹).

کلیدواژه ها:

هوش هیجانی ، تعاملات اجتماعی ، رفتارهای پرخاشگرانه ، معلمان ، دانش آموزان ، مدیریت کلاس ، مهارت های اجتماعی ، آموزش و پرورش