نقش رفاه اقتصادی خانواده و سبک فرزندپروری در شکل گیری خودکارآمدی و پشتکار تحصیلی دانش آموزان: مرور روایتی مطالعات

در سال های اخیر، توجه پژوهشگران به عوامل خانوادگی و اجتماعی–اقتصادی موثر بر موفقیت تحصیلی فراتر از توانایی های شناختی رفته است. خانواده به عنوان مهم ترین بستر اجتماعی شدن، از طریق رفاه اقتصادی و سبک فرزندپروری بر متغیرهای روان شناختی کلیدی مانند خودکارآمدی تحصیلی و پشتکار تحصیلی دانش آموزان تاثیرگذار است. این مرور روایتی با هدف تلفیق شواهد موجود و شناسایی سازوکارهای تعاملی این متغیرها انجام شده است. هدف اصلی پژوهش حاضر، تبیین و سنتز نظام مند نقش رفاه اقتصادی خانواده در شکل گیری خودکارآمدی تحصیلی و پشتکار تحصیلی دانش آموزان با تاکید بر نقش تعدیل گر سبک فرزندپروری است. این مرور بر اساس چارچوب های نظری بندورا و مدل فشار اقتصادی خانواده، به دنبال روشن سازی روابط مستقیم، غیرمستقیم و تعدیل گر میان این سازه ها می باشد. روش: این مطالعه از نوع مرور روایتی است. جستجوی نظام مند در پایگاه های اطلاعاتی بین المللی (Google Scholar، Scopus، Web of Science، PubMed، (ERIC و داخلی (SID، MagIran، IranDoc ) با استفاده از کلیدواژه های مرتبط (رفاه اقتصادی خانواده، وضعیت اجتماعی–اقتصادی، خودکارآمدی تحصیلی، پشتکار تحصیلی، سبک فرزندپروری) و عملگرهای منطقی انجام شد. معیارهای ورود شامل مقالات علمی–پژوهشی معتبر، منتشرشده عمدتا بین ۲۰۱۰ تا ۲۰۲۵، با دسترسی به متن کامل و ارتباط مستقیم با متغیرهای پژوهش بود. پس از غربالگری، اطلاعات کلیدی مطالعات استخراج و با روش تحلیل محتوای روایتی سنتز شدند. یافته ها: مرور مطالعات نشان داد که رفاه اقتصادی خانواده با افزایش دسترسی به منابع آموزشی و کاهش تنش های خانوادگی، خودکارآمدی تحصیلی و پشتکار تحصیلی را تقویت می کند. سبک فرزندپروری مقتدرانه به عنوان متغیر تعدیل گر قوی عمل کرده و آثار مثبت رفاه اقتصادی را تقویت می نماید، در حالی که سبک های مستبدانه و سهل گیرانه این اثرات را تضعیف می کنند. خودکارآمدی تحصیلی اغلب به عنوان میانجی در رابطه سبک فرزندپروری با پشتکار تحصیلی و عملکرد آموزشی ظاهر شده است. نتیجه گیری: موفقیت تحصیلی دانش آموزان نتیجه تعامل پیچیده عوامل اقتصادی، خانوادگی و روان شناختی است. سبک فرزندپروری مقتدرانه می تواند نقش محافظتی در برابر محدودیت های اقتصادی ایفا کند. با وجود شواهد قوی روابط دومتغیره، نیاز به پژوهش های طولی و مدل یابی ساختاری برای بررسی تعاملات هم زمان این متغیرها وجود دارد. از منظر کاربردی، آموزش والدین و حمایت از خانواده های کم برخوردار می تواند نابرابری های تحصیلی را کاهش دهد.

کلیدواژه ها:

رفاه اقتصادی خانواده ، سبک فرزندپروری ، خودکارآمدی تحصیلی ، پشتکار تحصیلی