بررسی تاثیر تدریس مفهومی کسرها با استفاده از وسایل عینی (چینه های کسری و نوارهای کاغذی) بر رفع بدفهمی های مشترک دانش آموزان پایه سوم و پایه های بالاتر

پژوهش حاضر به صورت فعالیتی گروهی در قالب درس پژوهی با عنوان «بررسی تاثیر تدریس مفهومی کسرها با استفاده از وسایل عینی بر رفع بدفهمی های مشترک دانش آموزان پایه سوم و پایه های بالاتر» در دبستان «مسلم» واقع در منطقه باغ بهادران استان اصفهان انجام شده است. درس پژوهی به عنوان یک رویکرد مشارکتی، پژوهش محور و دانش آموزمحور در توسعه حرفه ای معلمان ریاضی شناخته می شود که با تمرکز بر ریشه یابی خطاهای ذهنی دانش آموزان، به بهبود کیفیت تدریس می انجامد. پس از سال ها تدریس در پایه سوم، همواره شاهد بودم که بسیاری از دانش آموزان در درک صحیح کسرها دچار بدفهمی های عمیق می شوند که تا پایه های بالاتر ادامه می یابد. با توجه به اینکه مبحث کسرها یکی از چالش برانگیزترین مباحث ریاضی دوره ابتدایی است و بدفهمی های آن تا پایه های بالاتر ادامه می یابد، گروه درس پژوهی در پی یافتن راهکاری برای شناسایی و رفع بدفهمی های رایج در مبحث کسرها با استفاده از وسایل عینی (چینه های کسری، نوارهای کاغذی و اشیاء گسسته) بود. این بدفهمی ها شامل جمع صورت ها، مقایسه غلط، درک ناقص از تساوی و ثبات کل است که باید در دانش آموزان پایه سوم شناسایی و ریشه کن شده و از تداوم آن در پایه های بالاتر جلوگیری به عمل آید. پس از بحث درباره موضوع، طرح درس اولیه با رویکرد دست ورزی (عینی-تصویری-انتزاعی) طراحی و اجرا شد. این روش بر پایه نظریه برونر استوار است که یادگیری را در سه مرحله عینی، تصویری و انتزاعی دسته بندی می کند. پس از مشاهده و نقد تدریس اول توسط همکاران، نقاط ضعف نظیر «ضعف در انتقال از عینی به انتزاعی» و «نادیده گرفتن بدفهمی ثبات کل» شناسایی گردید. نتایج نقد به اصلاح طرح درس انجامیده و در تدریس ثانویه، بر «مرحله ترسیمی (تصویری)» و فعالیت های اکتشافی گروهی با استفاده از وسایل گسسته (لوبیا و آبنبات) جهت درمان بدفهمی پایه های بالاتر تاکید شد. نتایج نشان داد که تدریس ساختاریافته با وسایل عینی، به شرط پل زدن اصولی به مرحله نمادین، می تواند تا حد قابل توجهی بدفهمی های رایج را برطرف سازد. این یافته ها با پژوهش هایی همسو است که بر تاثیر عملیات عینی در یادگیری مفاهیم انتزاعی ریاضی تاکید دارند.

کلیدواژه ها:

کسر ، بدفهمی های ریاضی ، وسایل عینی (چینه های کسری) ، مدل عینی-تصویری-انتزاعی ، درس پژوهی ، تدریس مفهومی