رابطه بین توانمندی های آموزشی معلم و سطح خودکارآمدی ورزشی دانش آموزان

هدف پژوهش حاضر بررسی رابطه بین توانمندی های آموزشی معلم و سطح خودکارآمدی ورزشی دانش آموزان و تبیین سهم مولفه های مختلف توانمندی های آموزشی معلمان در پیش بینی خودکارآمدی ورزشی دانش آموزان بود. این پژوهش از نظر هدف کاربردی و از نظر روش، توصیفی همبستگی و مبتنی بر مدل یابی معادلات ساختاری انجام شد. جامعه آماری پژوهش را دانش آموزان دوره ابتدایی و معلمان آنان در سال تحصیلی ۱۴۰۵–۱۴۰۶ تشکیل دادند که از میان آنان ۳۶۰ دانش آموز با روش نمونه گیری خوشه ای چندمرحله ای و ۶۰ معلم مرتبط با آنان انتخاب شدند. داده ها با استفاده از پرسشنامه توانمندی های آموزشی معلم، مشتمل بر مولفه های طراحی و سازمان دهی آموزشی، مدیریت کلاس، استفاده از روش های تدریس فعال، ارزشیابی آموزشی و توانایی ایجاد محیط یادگیری حمایتی، و مقیاس خودکارآمدی ورزشی دانش آموزان گردآوری شد. روایی محتوایی ابزارها با نظر متخصصان حوزه علوم تربیتی و تربیت بدنی بررسی و تایید شد و نتایج تحلیل عاملی تاییدی نیز ساختار مناسب ابزارها را نشان داد. ضریب آلفای کرونباخ برای پرسشنامه توانمندی های آموزشی معلم ۰/۹۱ و برای مقیاس خودکارآمدی ورزشی دانش آموزان ۰/۸۸ به دست آمد. داده ها با استفاده از نرم افزارهای SPSS و AMOS تحلیل و از شاخص های توصیفی، ضریب همبستگی پیرسون و مدل یابی معادلات ساختاری استفاده شد. یافته های شبیه سازی شده نشان داد بین توانمندی های آموزشی معلم و خودکارآمدی ورزشی دانش آموزان رابطه مثبت و معناداری وجود دارد (β=۰/۵۴، p<۰/۰۰۱) و توانمندی های آموزشی معلم در مجموع توانست ۲۹ درصد از واریانس خودکارآمدی ورزشی دانش آموزان را تبیین کند (R²=۰/۲۹). در میان مولفه های مورد بررسی، استفاده از روش های تدریس فعال بیشترین اثر مستقیم را بر خودکارآمدی ورزشی دانش آموزان داشت (β=۰/۳۱، p<۰/۰۰۱)، پس از آن ایجاد محیط یادگیری حمایتی (β=۰/۲۶، p<۰/۰۰۱)، مدیریت کلاس (β=۰/۲۱، p<۰/۰۰۱) و توانایی ارزشیابی آموزشی (β=۰/۱۷، p<۰/۰۱) قرار گرفتند. همچنین نتایج نشان داد طراحی و سازمان دهی آموزشی از طریق تقویت مشارکت و تجربه موفقیت در فعالیت های بدنی، اثر غیرمستقیمی بر خودکارآمدی ورزشی دانش آموزان دارد (β=۰/۱۲، p<۰/۰۱). شاخص های برازش مدل نیز وضعیت قابل قبولی را نشان دادند (CFI=۰/۹۳، TLI=۰/۹۲، RMSEA=۰/۰۵۸ و SRMR=۰/۰۵۱). بر اساس این یافته ها، توانمندی های آموزشی معلمان، به ویژه توانایی آنان در به کارگیری روش های تدریس فعال، ارائه بازخورد سازنده و ایجاد فضای حمایتی، می تواند نقش مهمی در تقویت باور دانش آموزان نسبت به توانایی خود برای مشارکت و موفقیت در فعالیت های ورزشی داشته باشد. ازاین رو، توجه نظام آموزشی به توسعه شایستگی های حرفه ای معلمان، آموزش راهبردهای ایجاد تجربه موفقیت در فعالیت های بدنی و تقویت بازخوردهای آموزشی مثبت می تواند به ارتقای خودکارآمدی ورزشی و مشارکت پایدارتر دانش آموزان در فعالیت های جسمانی کمک کند.

کلیدواژه ها:

توانمندی های آموزشی معلم ، خودکارآمدی ورزشی ، دانش آموزان ، شایستگی حرفه ای معلم ، تدریس تربیت بدنی ، مشارکت ورزشی ، مدیریت کلاس