بررسی تاثیر روش های تدریس خلاق معلم بر درک مفاهیم پیچیده حسابداری در دانش آموزان دبیرستانی

هدف پژوهش حاضر بررسی تاثیر روش های تدریس خلاق معلم بر درک مفاهیم پیچیده حسابداری در دانش آموزان دوره متوسطه و تعیین میزان نقش مولفه های تدریس خلاق، شامل تنوع راهبردهای آموزشی، یادگیری مسئله محور، استفاده از موقعیت های واقعی، تعامل کلاسی و فرصت دهی برای تولید ایده، در ارتقای یادگیری مفهومی دانش آموزان بود. پژوهش از نظر هدف کاربردی و از نظر روش، نیمه آزمایشی با طرح پیش آزمون–پس آزمون و گروه گواه انجام شد. جامعه آماری پژوهش را دانش آموزان دوره متوسطه مشغول به تحصیل در رشته حسابداری در سال تحصیلی ۱۴۰۵–۱۴۰۶ تشکیل دادند که از میان آنان ۶۰ دانش آموز با روش نمونه گیری در دسترس انتخاب و به صورت تصادفی در دو گروه آزمایش و گواه، هر گروه ۳۰ نفر، جایگزین شدند. گروه آزمایش طی هشت هفته و در ۱۶ جلسه آموزشی، محتوای مفاهیم پیچیده حسابداری را با استفاده از روش های تدریس خلاق، سناریوهای مبتنی بر موقعیت های واقعی، حل مسئله، فعالیت های مشارکتی، نقشه های مفهومی و بازنمایی های دیداری دریافت کرد؛ درحالی که گروه گواه با روش متداول سخنرانی و حل تمرین آموزش دید. ابزار گردآوری داده ها شامل آزمون محقق ساخته درک مفاهیم حسابداری و مقیاس ادراک دانش آموزان از تدریس خلاق بود که روایی محتوایی آن ها با نظر ۱۰ نفر از متخصصان علوم تربیتی و آموزش حسابداری تایید و پایایی آن ها به ترتیب با آلفای کرونباخ ۰/۸۷ و ۰/۹۱ برآورد شد. داده ها با استفاده از SPSS نسخه ۲۶ و تحلیل کوواریانس چندمتغیره و تک متغیره تحلیل شدند. یافته های نمونه نشان داد پس از کنترل اثر پیش آزمون، تفاوت معناداری بین دو گروه در درک مفاهیم پیچیده حسابداری وجود دارد (F=۱۸/۶۴، p<۰/۰۰۱، η²=۰/۲۴۷)؛ به گونه ای که میانگین تعدیل شده عملکرد گروه آزمایش (۲۲/۴۱) در مقایسه با گروه گواه (۱۸/۷۶) بالاتر بود. همچنین تحلیل مولفه ها نشان داد یادگیری مسئله محور (β=۰/۳۸، p<۰/۰۰۱) و استفاده از موقعیت های واقعی حسابداری (β=۰/۳۱، p=۰/۰۰۲) بیشترین سهم را در تبیین تغییرات درک مفهومی داشتند و در مجموع، مدل توانست ۴۶ درصد از واریانس درک مفاهیم حسابداری را تبیین کند (R²=۰/۴۶). بر اساس این یافته ها، به کارگیری تدریس خلاق صرفا موجب افزایش مشارکت ظاهری دانش آموزان نمی شود، بلکه از طریق پیوند دادن مفاهیم انتزاعی حسابداری با موقعیت های عینی، حل مسئله و بازنمایی های متنوع، می تواند فرایند شکل گیری فهم مفهومی را تقویت کند. بنابراین، بازنگری در شیوه های تدریس دروس تخصصی حسابداری، توانمندسازی معلمان در زمینه راهبردهای تدریس خلاق و طراحی فعالیت های آموزشی مبتنی بر مسائل واقعی می تواند به کاهش یادگیری سطحی و حفظی و ارتقای کیفیت یادگیری مفهومی دانش آموزان دوره متوسطه کمک کند.

کلیدواژه ها:

تدریس خلاق ، درک مفهومی ، مفاهیم پیچیده حسابداری ، یادگیری مسئله محور ، یادگیری مفهومی ، آموزش حسابداری ، دانش آموزان دبیرستانی