نانوذرات طلا در تصویربرداری و درمان هدفمند سرطان مبتنی بر گونه های فعال اکسیژن

سرطان، علی رغم پیشرفت های گسترده در روش های تشخیص و درمان همچنان یکی از مهم ترین چالش های سلامت جهانی محسوب می شود. محدودیت درمان های متداول از جمله سمیت سیستمیک، مقاومت دارویی و فقدان هدفمندی کافی توجه پژوهشگران را به توسعه سامانه های هوشمند تشخیص درمانی Theranostics مبتنی بر نانوفناوری معطوف ساخته است. در این میان نانوذرات طلا (AuNP) به دلیل زیست سازگاری بالا، قابلیت عامل دار شدن، تنظیم پذیری ویژگی های سطحی و خواص اپتیکی ناشی از پدیده تشدید پلاسمون سطحی موضعی (LSPR) به یکی از امیدبخش ترین پلتفرم ها در نانوآنکولوژی تبدیل شده اند. در این مقاله مروری، مطالعات و گزارش های علمی مرتبط با کاربرد نانوذرات طلا در سامانه های تشخیص درمانی سرطان با تمرکز بر گونه های فعال اکسیژن (ROS)، تصویر برداری زیستی و راهبردهای درمان هدفمند مورد بررسی و تحلیل قرار گرفته اند. نتایج نشان می دهند که AuNPs علاوه بر ایفای نقش به عنوان حامل عوامل درمانی و تصویر برداری، می توانند از طریق تقویت تولید ROS و تشدید استرس اکسیداتیو، مسیرهای آپوپتوز وابسته به میتوکندری را در سلول های توموری فعال کنند. همچنین ادغام درمان های فوتودینامیک و فوتوترمال با مدالیته های تصویر برداری نظیر SERS، CT و تصویربرداری مبتنی بر ردوکس (Redox-aware Imaging) زمینه توسعه پلتفرم های چندوجهی برای پایش و درمان همزمان تومور را فراهم ساخته است. افزون بر این، چالش های اصلی ترجمان بالینی این فناوری ها از جمله ناهمگنی ریز محیط تومور، محدودیت نفوذ نور، کنترل دقیق تولید ROS، مسائل ایمنی زیستی، برهم کنش های ایمنی و دشواری استانداردسازی مورد بحث قرار گرفته اند. در مجموع، نانوذرات طلا با ایجاد هم افزایی میان تصویر برداری، زیستی، درمان هدفمند و مهندسی ردوکس ظرفیت بالایی برای توسعه نسل آینده درمان های شخصی سازی شده و کم تهاجمی سرطان دارند و می توانند نقش مهمی در آینده نانوپزشکی و انکولوژی دقیق ایفا کنند.

کلیدواژه ها:

نانوذرات طلا ، سامانه های تشخیص درمانی ، گونه های فعال اکسیژن ، تصویر برداری مبتنی بر ردوکس ، استرس اکسیداتیو ، نانوآنکولوژی