طراحی چارچوب مفهومی مدل پویای ظرفیت برد یکپارچه HSE در پارک ملی دریایی نایبند مبتنی بر فناوری های هوشمند حسگر و سنجش ازدور

پارک ملی دریایی نایبند به عنوان یکی از ارزشمندترین اکوسیستم های ساحلی خلیج فارس، با پوشش های مانگرو و آبسنگ های مرجانی غنی، در سال های اخیر تحت فشارهای فزاینده گردشگری، آلودگی های صنعتی و تغییرات اقلیمی قرار گرفته است. مدل های سنتی ظرفیت برد عمدتا ایستا و تک بعدی بوده و نتوانسته اند ابعاد ایمنی، بهداشت و محیط زیست را به صورت یکپارچه موردتوجه قرار دهند. پژوهش حاضر باهدف پر کردن این خلا، الگوی مفهومی پویای ظرفیت برد یکپارچه HSE را برای این منطقه طراحی کرده است. در روش شناسی، چارچوب پیشنهادی از چهارلایه اصلی شامل جمع آوری داده از طریق شبکه حسگرهای هوشمند اینترنت اشیاء (پایش کیفیت آب، شرایط هواشناسی و شمارش گردشگران)، پردازش تصاویر ماهواره ای Sentinel-۲ و Landsat ۸/۹ با استخراج شاخص های NDVI، NDWI و کلروفیل -a، مدل سازی گسسته - زمان با گام روزانه و در نهایت لایه تصمیم گیری و نمایش اطلاعات تشکیل شده است. هسته مدل با استفاده از معادلات تفاضلی، بازخوردهای فشار گردشگری بر سلامت مانگرو و کیفیت آب را شبیه سازی می کند. نتایج شبیه سازی یک ساله نشان می دهد که ظرفیت برد یکپارچه در فصل تابستان تا حدود ۴۰ درصد کاهش می یابد و این کاهش با دوره اوج حضور گردشگران هم پوشانی دارد. تحلیل حساسیت حاکی از آن است که مدل بیشترین حساسیت را نسبت به تراکم گردشگر و کیفیت آب نشان می دهد. این چارچوب با استانداردهای ISO ۳۱۰۰۰، ISO ۱۴۰۰۱ و راهنماهای سازمان بهداشت جهانی همخوانی داشته و به مدیران اجازه می دهد تا به جای آستانه های ثابت، سهمیه های ورود و هشدارهای ایمنی را به صورت تطبیقی و روزانه مدیریت کنند. در نهایت، پژوهش حاضر تاکید می کند که تلفیق فناوری های حسگر هوشمند و سنجش ازدور می تواند مبنایی موثر برای مدیریت پایدار مناطق حفاظت شده دریایی ایران فراهم آورد، هرچند اعتبارسنجی کامل مدل نیازمند داده های میدانی بیشتر در آینده است.

کلیدواژه ها:

ظرفیت برد انطباقی HSE ، پارک ملی دریایی نایبند ، حسگرهای هوشمند ، سنجش ازدور ، مدل سازی پویا ، مدیریت اکوسیستم های دریایی