برنامه ریزی راهبردی با رویکرد توسعه گردشگری پزشکی (مطالعه موردی: شهر یزد)

همواره گردشگری به عنوان یکی از مهم ترین پیشران های توسعه اقتصادی، اجتماعی و فضایی در سطوح محلی، ملی و بین المللی مطرح بوده و در دهه های اخیر به ویژه در قالب گردشگری تخصصی، نقش آن در ارتقاء سطح رفاه و توسعه پایدار شهرها بیش از پیش مورد توجه قرار گرفته است. در این میان، گردشگری پزشکی به عنوان یکی از شاخه های نوین و رو به رشد صنعت گردشگری، با پیوند میان خدمات درمانی و خدمات گردشگری، توانسته است جایگاه ویژه ای در اقتصاد جهانی پیدا کند و به یکی از منابع مهم جذب ارز و توسعه شهری تبدیل شود. شهر یزد به عنوان یکی از شهرهای تاریخی و برخوردار از زیرساخت های نسبتا مناسب درمانی در مرکز ایران، دارای ظرفیت های بالقوه قابل توجهی در زمینه توسعه گردشگری پزشکی است. وجود بیمارستان های تخصصی و فوق تخصصی، مراکز درمانی وابسته به دانشگاه علوم پزشکی شهید صدوقی یزد، هزینه های نسبتا پایین درمان در مقایسه با بسیاری از کشورها، و همچنین جایگاه فرهنگی–تاریخی این شهر، زمینه های مناسبی را برای توسعه این نوع گردشگری فراهم کرده است. با این حال، نبود برنامه ریزی راهبردی منسجم، ضعف در بازاریابی بین المللی، محدودیت زیرساخت های خدماتی ویژه گردشگران سلامت و نبود یک نظام یکپارچه مدیریت گردشگری پزشکی از جمله چالش های اصلی در این حوزه محسوب می شوند. پژوهش حاضر با هدف تدوین برنامه ریزی راهبردی توسعه گردشگری پزشکی در شهر یزد، با رویکردی توصیفی–تحلیلی و پیمایشی انجام شده است. جامعه آماری تحقیق شامل گردشگران داخلی و خارجی مراجعه کننده به مراکز درمانی یزد و همچنین کارشناسان حوزه گردشگری، مدیران درمانی و متخصصان دانشگاهی بوده است. در مجموع، حجم نمونه تحقیق شامل ۵۸۰ نفر (گردشگران و خبرگان) بوده و داده های پژوهش از طریق پرسشنامه محقق ساخته و طیف لیکرت جمع آوری شده است. برای تحلیل داده ها از مدل راهبردی SWOT جهت شناسایی نقاط قوت، ضعف، فرصت ها و تهدیدهای توسعه گردشگری پزشکی در شهر یزد استفاده شده و بر اساس آن، استراتژی های توسعه ای تدوین گردیده است. نتایج تحقیق نشان می دهد که با توجه به غلبه نسبی قوت ها بر ضعف ها و فرصت ها بر تهدیدها، استراتژی غالب در توسعه گردشگری پزشکی شهر یزد، استراتژی تهاجمی (SO) است؛ به این معنا که می توان با بهره گیری از ظرفیت های درمانی، فرهنگی و جغرافیایی شهر یزد، از فرصت های موجود در سطح منطقه ای و بین المللی برای توسعه این صنعت بهره برداری نمود.

کلیدواژه ها:

برنامه ریزی راهبردی ، توسعه شهری ، گردشگری پزشکی ، شهر یزد ، مدل SWOT