گسترش پیراشهری و دگرگونی های کالبدی سکونتگاه های پیرامونی (مورد مطالعه: شهر اراک)

یکی از عوامل ناپایدار کننده توسعه شهری به ویژه در جهان در حال توسعه، پیدایش و توسعه سکونتگاه های غیررسمی است که نمودی از سوء مدیریت و مشکلات اقتصادی، اجتماعی و سیاسی در سطوح ملی و محلی را به نمایش می گذارد. به عبارت بهتر این سکونتگاه ها یکی از چهره های بارز فقر شهری هستند. این پدیده در نظام شهری ایران نیز قابل مشاهده است، بسیاری از شهرهای بزرگ در حال رشد شتابان کشورهای در حال توسعه، علاوه بر ادغام روستاها در فرایند گسترش خود، موجب شکل گیری عرصه هایی با ویژگی های کالبدی-عملکردی و اجتماعی-اقتصادی ویژه ای شده اند. این عرصه ها که به طور توامان حامل خصلت هایی بارز شهری – روستایی (نه شهری و نه روستایی) هستند، اغلب تحت مفهوم پیراشهر شناخته می شوند، کلان شهر اراک از جمله شهرهای بزرگ کشور است که به لحاظ وجود شرایط و مسائل حاشیه نشینی از نظر مدیریت شهری و راهبردی و نیز موفقیت یا شکست در اجرای طرح های توسعه ی خود، با مسائل، مشکلات و موانع جدی روبروست. این پژوهش با هدف کاربردی و روش بررسی توصیفی – تحلیلی، به منظور جمع آوری اطلاعات از روش های مختلف اسنادی و کتابخانه ای استفاده شده است. علاوه بر آن از تصاویر ماهواره ای و داده های آماری و نقشه ها و جداول مورد استفاده قرار گرفته است. با هدف بررسی پیراشهری و سکونتگاه های غیررسمی در کلان شهر صنعتی اراک پرداخته شده است. همانند بسیاری از شهرهای کشور که با مسئله اسکان غیررسمی و حاشیه نشینی روبرو می باشند، در این شهر نیز بخشی از بافت شهری، عمدتا مهاجرین روستایی و تهیدستان شهری را در خود جای داده و بدون مجوز و خارج از برنامه ریزی رسمی و قانونی توسعه شهری طرح های جامع و تفصیلی در درون و خارج از محدوده قانونی به صورت خودرو به وجود آمده است.

کلیدواژه ها:

خزش شهری ، رشد فیزیکی شهر ، سکونتگاه غیر رسمی ، رشد جمعیت ، دگرگونی کالبدی