پهنه بندی خطر وقوع زمین لغزش در حوضه آبریز آجرلوچای با استفاده از سیستم اطلاعات جغرافیایی (GIS) و فرآیند تحلیل شبکه ای (ANP)

زمین لغزش و ناپایداری های دامنه ای مخاطرات مهمی برای فعالیت های انسانی هستند که اغلب سبب از دست رفتن منابع اقتصادی و خسارات به اموال و تاسیسات می شود. این مخاطرات در شیب های طبیعی و یا شیب هایی که به دست انسان تغییر یافته اند اتفاق می افتند. لذا این تحقیق با هدف شناخت مکانیزم و عوامل موثر در وقوع زمین لغزش های حوضه آبریز آجرلوچای و تهیه نقشه پهنه بندی خطر وقوع آن صورت گرفت. در این راستا، در ابتدا، با انجام مطالعات و بررسی های میدانی، عوامل موثر در وقوع پدیده زمین لغزش (شیب، جهت شیب، طبقات ارتفاعی، لیتولوژی، فاصله از گسل، فاصله از آبراهه، فاصله از جاده، کاربری اراضی و بارش) شناسایی گردید. سپس، با استفاده از روش تحلیل شبکه ای (ANP)، میزان اثرگذاری هر یک از عوامل فوق در زمین لغزش مورد ارزیابی قرار گرفت. و در نهایت، با استفاده از توابع هم پوشانی موجود در نرم افزار ArcMap، نقشه نهایی زمین لغزش در حوضه آجرلوچای در پنج کلاس (خطرپذیری خیلی زیاد، زیاد، متوسط، کم و خیلی کم) تهیه گردید. نتایج به دست آمده نشان می دهد پهنه با خطر کم بیشترین مساحت حوضه را به وسعت ۲۵/۳۰۰ کیلومتر مربع (۱۹/۲۸ درصد) و پهنه با خطر خیلی زیاد کمترین مساحت حوضه را به وسعت ۰۸/۹۸ کیلومتر مربع (۲۰/۹ درصد) در بر می گیرد. با توجه به نقشه خروجی حاصل از مدل فرآیند تحلیل شبکه، مناطق دارای کلاس خطر خیلی زیاد و زیاد در مجموع با مساحت ۴۳/۲۶۶ کیلومتر مربع توان لغزشی بالا را دارد که بیشترین تمرکز این پهنه در قسمت جنوب شرقی حوضه بوده و بر روی اراضی مرتعی استقرار یافته است. همچنین، مناطق با کلاس خطر متوسط، کم و خیلی کم در مجموع با مساحت ۵۸/۷۹۸ کیلومتر مربع توان لغزشی پایینی را در منطقه مورد مطالعه نشان می دهد که عمدتا در قسمت های غربی و شمالی حوضه پراکنده شده است.

کلیدواژه ها:

پهنه بندی خطر زمین لغزش ، حوضه آبریز آجرلوچای ، مدل تحلیل شبکه ای ، سیستم اطلاعات جغرافیایی