مرور سیستماتیک پژوهش های داخلی در زمینه ارزیابی توان اکولوژیک مناطق ساحلی-دریایی ایران

رشد شهرها و گسترش بدون برنامه مناطق ساحلی دریایی ایران به تخریب محیط های طبیعی انجامیده است. مناطق ساحلی ایران با ۵۸۰۰ کیلومتر نوار ساحلی در دریای خزر، خلیج فارس و دریای عمان از حساس ترین و شکننده ترین اکوسیستم ها محسوب می شوند. توسعه بنادر، صنایع پتروشیمی، گردشگری انبوه و سکونتگاه ها، تخریب زیستگاه ها، آلودگی و فرسایش ساحلی را به همراه داشته است. در چنین شرایطی، ارزیابی توان اکولوژیک سرزمین کارآمدترین ابزار برای هدایت آگاهانه توسعه پایدار است. این مطالعه با هدف مرور سیستماتیک پژوهش های داخلی در زمینه ارزیابی توان اکولوژیک مناطق ساحلی دریایی ایران انجام شده است. پژوهش با جستجو در پایگاه های علمی داخلی و بدون محدودیت زمانی انجام شد. از میان ۲۱ مقاله انتخاب شده، ۵ مقاله به عنوان مطالعات نهایی برای تحلیل عمیق انتخاب گردیدند. یافته ها نشان داد مدل غالب در پژوهش های داخلی مدل ارزیابی توان اکولوژیک مخدوم است. رویکرد تصمیم گیری چند معیاره در شهرستان کنارک و مدل بین المللی طبقه بندی اکولوژیک مناطق ساحلی و دریایی در بندر بوشهر استفاده شده است. کاربری های اصلی شامل توسعه شهری، گردشگری، حفاظت زیست محیطی، توسعه معدنی و کشاورزی است. مهم ترین شکاف های روش شناختی مطالعات عبارتند از نادیده گرفتن معیارهای پویای ساحلی مانند جزرومد، ارتفاع موج و فرسایش ساحلی؛ فقدان تلفیق اکوسیستم های خشکی و دریا در یک مدل یکپارچه؛ عدم اعتبارسنجی میدانی نتایج و نبود مدل تلفیقی بومی مناسب. پیشنهاد می شود پژوهش های آتی با رویکرد تلفیقی خشکی-دریا، اعتبارسنجی میدانی و مطالعات طولی چندساله به این شکاف ها پاسخ دهند.

کلیدواژه ها:

ارزیابی توان اکولوژیک ، مناطق ساحلی دریایی ، مرور سیستماتیک ، آمایش سرزمین