طراحی چارچوب سواد مالی مدیران شهرداری: یک مطالعه ی فراترکیب

هدف کلی از انجام پژوهش حاضر طراحی چارچوب سواد مالی مدیران شهرداری با استفاده از روش فراترکیب نظریه ساز انجام شد. شهرداری ها به عنوان نهادهای محوری حکمرانی شهری، با چالش های متعددی مانند ناپایداری منابع درآمدی، مدیریت بدهی، ضرورت شفافیت و پاسخگویی و نیاز به اجرای پروژه های عمرانی و نوآورانه مواجه هستند. در این میان، شایستگی مدیران مالی به عنوان یک عامل کلیدی در مدیریت اثربخش این چالش ها شناخته شده است. با این حال، فقدان یک چارچوب بومی و یکپارچه از شایستگی های مورد نیاز، برنامه ریزی برای جذب، آموزش و ارزیابی این مدیران را با ابهام مواجه ساخته است. این پژوهش با رویکرد کیفی و با به کارگیری روش فراترکیب نظریه ساز انجام شد. طی یک جستجوی نظام مند در پایگاه های اطلاعاتی داخلی و بین المللی، مطالعات مرتبط با سواد مالی، شایستگی مدیران و مدیریت مالی شهرداری در بازه زمانی ۱۳۸۹ تا ۱۴۰۴ شمسی و ۲۰۱۰ الی ۲۰۲۵ میلادی گردآوری شد. پس از ارزیابی کیفیت و غربالگری، یافته ها ۵۳ مطالعه منتخب با استفاده از تحلیل مضمون و کدگذاری در سه مرحله مضامین پایه با ۹۶ کد، مضامین سازماندهنده با ۲۴ مضمون که با مشابهت کدهای پایه در دسته بندی مضامین سازماندهنده سطح یک در سه بعد دانشی، مهارتی و نگرشی قرار گرفت در نهایت یافته ها منجر به طراحی چارچوب نهایی سواد مالی مدیران شهرداری در سه بعد اصلی شد: ۱) دانش (شامل مفاهیم پایه مالی، اصول حسابرسی و کنترل داخلی، تحلیل اقتصادی پروژه ها، سواد مالی دیجیتال، قوانین و حکمرانی محلی، روش های تامین مالی نوآورانه و اصول حکمرانی مطلوب)، ۲) مهارت (شامل تحلیل صورت های مالی، بودجه ریزی عملکردی، مدیریت بدهی، مذاکره قراردادهای مشارکت عمومی-خصوصی، مدیریت ریسک، تصمیم گیری در شرایط عدم اطمینان، استفاده از فناوری های دیجیتال، توسعه منابع درآمدی پایدار و ارتباط سازی شفاف) و ۳) نگرش (شامل تعهد اخلاقی، مسئولیت پذیری اجتماعی، شفافیت گرایی، آینده نگری، کارآفرینی عمومی، تفکر سیستمی و تصمیم گیری مبتنی بر شواهد). یافته ها حاکی از آن بود، چارچوب ارائه شده می تواند به عنوان نقشه راهی علمی برای نهادهای سیاست گذار (مانند وزارت کشور و سازمان مدیریت)، شوراهای شهر و خود شهرداری ها در راستای بازنگری در شرح وظایف، طراحی برنامه های آموزشی هدفمند، اصلاح فرآیندهای گزینش و ارزیابی مدیران مالی و در نهایت، ارتقای حکمرانی مالی مطلوب و پایداری مالی شهرداری ها مورد استفاده قرار گیرد.

کلیدواژه ها:

سواد مالی ، مدیران شهرداری ، چارچوب شایستگی ، فراترکیب نظریه ساز ، حکمرانی مالی شهری ، مدیریت مالی ، پایداری مالی