تحلیل مالی ریسک طرح های توسعه حمل و نقل شهری مبتنی بر مشارکت عمومی و خصوصی

تحلیل مسائل مالی ریسک طرح های توسعه حمل و نقل شهری مبتنی بر مشارکت عمومی-خصوصی بر اساس یافته های مدل های چندمعیاره بر اصول کارآمدی، عدالت و لزوم مکانیزم های اشتراکی در قراردادها استوار است. نتیجه گیری اصلی پژوهش، تایید دو اصل استراتژیک در مواجهه با ریسک های مالی (۱-اصل کنترل: در پروژه های PPP حمل و نقل شهری، ریسک های مالی باید به طرفی واگذار شوند که نه تنها توان مالی، بلکه اهرم اجرایی و سیاستی برای مدیریت فعالانه و تاثیرگذاری بر وقوع آن ریسک را دارد. کنترل، بر هزینه صرف ارجحیت دارد. ۲- اصل کارایی و انگیزه: تخصیص ریسک های قابل کنترل (مانند نرخ بهره و ساختار تامین مالی) به بخش خصوصی، نه تنها منصفانه است، بلکه باعث ایجاد بالاترین انگیزه برای نوآوری، کاهش هزینه ها و عملکرد بهتر می شود) می باشد. همچنین، تخصیص ریسک های قابل کنترل (مانند نرخ بهره و ساختار تامین مالی) به بخش خصوصی، نه تنها منصفانه است، بلکه باعث ایجاد بالاترین انگیزه برای نوآوری، کاهش هزینه ها و عملکرد بهتر می شود و بخش عمومی باید مسئولیت ریسک های سیستمی، کلان اقتصادی و حاکمیتی را بپذیرد. این ریسک ها (مانند ریسک نرخ ارز و تورم غیرمنتظره) خارج از توانایی کنترل بخش خصوصی هستند و تنها دولت دارای ظرفیت تحمل و اهرم های سیاستی برای مدیریت عواقب آن ها است. تخصیص ناعادلانه این ریسک ها به بخش خصوصی، صرفا منجر به افزایش نامتناسب هزینه پروژه خواهد شد. به طور کلی، برای ریسک های حیاتی که موفقیت آن ها نیازمند همکاری و تاثیر متقابل هر دو طرف است، مانند ریسک تقاضا/درآمد، تخصیص اشتراکی بهترین و پایدارترین راهکار است. مدل AHP نشان می دهد که تخصیص کامل این ریسک به یک طرف، ناکارآمدی ایجاد می کند و باید از مکانیزم هایی مانند تضمین حداقل درآمد برای حفظ انگیزه بخش خصوصی استفاده شود. بنابراین، مذاکرات قرارداد باید از تمرکز صرف بر قیمت، به سمت طراحی مکانیزم های کنترلی و انگیزشی (معیارهای دارای وزن بالا در شیفت پیدا کند و پذیرش ریسک های سیستمی توسط دولت، نه یک گزینه، بلکه یک الزام برای تضمین قابلیت بانک پذیری طرح های حمل و نقل شهری است و در نهایت، قراردادها باید شامل مکانیزم های تعدیل برای مدیریت ریسک های مالی غیرقابل پیش بینی در طول دوره بهره برداری باشند تا پایداری مالی پروژه در بلندمدت حفظ شود.

کلیدواژه ها:

طرح های توسعه ای ، حمل و نقل شهری ، ریسک مالی ، اصل کنترل ، شهر پایدار