بازرسی فنی و مدیریت ریسک های ایمنی، بهداشت و محیط زیست در پروژه عملیات بازسازی، احیاء و مرمت قنات ها و زهکش های منطقه شهرقدس

هدف: هدف این پژوهش، تحلیل ساختار و فرآیند بازرسی فنی در نظام مدیریت ایمنی، بهداشت و محیط زیست (HSE) پروژه های احیای قنات و ارائه الگویی کاربردی برای بهبود اثربخشی آن است. پروژه های احیای قنات و زهکش ها به دلیل ماهیت اجرا در فضاهای محدود، ناپایدار و زیرزمینی، در زمره پرخطرترین فعالیت های عمرانی قرار می گیرند. در این شرایط، نظام بازرسی فنی کارآمد به عنوان چشم بینای مدیریت، نقش تعیین کننده ای در شناسایی مخاطرات، پیشگیری از حوادث و حفظ سلامت نیروی انسانی ایفا می کند. این پژوهش با هدف شناسایی و ارزیابی ریسک های HSE در پروژه عملیات بازسازی و مرمت قنات ها و زهکش های منطقه شهرقدس و تعیین اولویت های کنترلی انجام شد. پژوهش حاضر از نظر هدف کاربردی و از نظر روش، به صورت توصیفی-تحلیلی از نوع مطالعه موردی کیفی و همچنین با استفاده از بازدید میدانی و بررسی اسناد و مدارک فنی، مصاحبه با کارکنان و چک لیست های تخصصی انجام شده است. پس از شناسایی و ارزیابی ریسک ها با استفاده از روش ماتریس ریسک، احتمال وقوع و شدت پیامد هر ریسک با امتیاز ۱ تا ۵ سنجیده و عدد ریسک محاسبه شده و سپس مخاطرات در ۴ سطح دسته بندی و بررسی شد. یافته های این پژوهش نشان می دهد اثربخشی بازرسی فنی در پروژه های پیچیده ای مانند احیاء و بازسازی قنات و زهکش ها، در گرو یکپارچگی آن با مدیریت ریسک، آموزش تخصصی بازرسان و توسعه چک لیست های اختصاصی متناسب با مخاطرات منحصر به فرد محیط های زیرزمینی است. همچنین بالاترین سطوح ریسک های شناسایی شده به ترتیب مربوط به ریزش دیواره گودبرداری، سقوط از ارتفاع و کمبود اکسیژن یا مسمومیت با گاز در فضای محدود می باشد. ارزیابی ریسک زمینه ای فراهم کرد تا ریسک ها به صورت دقیق اولویت بندی شوند و میزان نیاز به اقدامات کنترلی مشخص گردد.

کلیدواژه ها:

بازرسی فنی ، ایمنی و بهداشت ، HSE ، احیای قنات ، مدیریت ریسک