بازاندیشی در توسعه شهری با رویکرد فناوری های نوین و شهر هوشمند

شهر هوشمند پاسخی راهبردی به چالش های چندلایه ناشی از شهرنشینی سریع و پیچیدگی فزاینده محیط های شهری است و بر بهره گیری از فناوری های نوین اطلاعات و ارتباطات برای ارتقای کیفیت زندگی و پیشبرد توسعه پایدار تاکید دارد. با این حال، تمرکز صرف بر کارایی و فناوری می تواند ابعاد اجتماعی، فرهنگی و اخلاقی شهر را نادیده بگیرد. پژوهش حاضر با هدف نقد رویکردهای فناوری محور و ارائه چارچوب جایگزین شهر هوشیار سامان یافته است؛ چارچوبی که انسان، معنا و عدالت را در کنار فناوری در اولویت قرار می دهد. ادبیات موجود عمدتا بر ظرفیت های فناوری در ارتقای زیرساخت ها و بهبود مدیریت شهری تمرکز دارد. فناوری هایی مانند اینترنت اشیاء، هوش مصنوعی و شبکه های نسل پنجم امکان تحلیل داده های کلان و پاسخ گویی به چالش های زیست محیطی را فراهم کرده اند، اما پژوهشگران به کاستی هایی همچون ابهام مفهومی، فقدان عدالت محوری و تاثیرپذیری از منطق بازار اشاره کرده اند. همچنین، نگاه صرف فناوری محور می تواند به شکل گیری سلطه نرم و تبعیت اجتماعی منجر شود و بیش از آن که انسان و معنا را در اولویت قرار دهد، در خدمت منافع فناورانه و اقتصادی باشد. بنابراین، ضرورت بازاندیشی در مبانی نظری و فلسفی مفهوم شهر، با تاکید بر عدالت فضایی، پایداری فرهنگی-اجتماعی و تعالی انسانی، آشکار می شود. چنین نگاهی، زمینه را برای گذار از شهر هوشمند به شهر هوشیار فراهم می آورد؛ شهری که فناوری را در خدمت انسان و معنا قرار می دهد.

کلیدواژه ها:

بازاندیشی در توسعه شهری ، رویکرد فناوری نوین ، شهر هوشمند ، محیط شهری ، ارتقای کیفیت زندگی