مدیریت جامع ریسک ایمنی در گودبرداری های شهری با استفاده از رویکرد ترکیبی MCDM و تحلیل عدم قطعیت

گودبرداری های عمیق در محیط های شهری به دلیل پیچیدگی های ژئوتکنیکی، محدودیت های اجرایی، مجاورت با سازه های موجود و حساسیت بالای محیط پیرامونی، از پرریسک ترین مراحل در پروژه های عمرانی محسوب می شوند. بروز هرگونه خطا در شناسایی، ارزیابی و کنترل ریسک های این مرحله می تواند پیامدهایی همچون ریزش دیواره، نشست زمین، آسیب به ابنیه مجاور، اختلال در شبکه های زیرزمینی، افزایش هزینه های اجرایی و حتی خسارات جانی به همراه داشته باشد. از این رو، طراحی یک چارچوب نظام مند برای مدیریت ریسک در گودبرداری های شهری ضرورتی اجتناب ناپذیر در مهندسی عمران و مدیریت ساخت است. پژوهش حاضر با هدف ارائه یک مدل ترکیبی برای شناسایی، ارزیابی، اولویت بندی و مدیریت ریسک در پروژه های گودبرداری شهری انجام شده است. در این پژوهش، از ترکیب روش دلفی فازی برای شناسایی و غربالگری ریسک ها، فرآیند تحلیل سلسله مراتبی (AHP) برای وزن دهی به معیارهای تصمیم گیری، روش VIKOR برای رتبه بندی نهایی گزینه ها و شبیه سازی مونت کارلو برای تحلیل عدم قطعیت و بررسی پایداری نتایج استفاده شده است. افزون بر این، تحلیل شکاف به منظور مقایسه وضعیت موجود با وضعیت مطلوب و استخراج راهبردهای اصلاحی و مدیریتی به کار گرفته شده است. نتایج نشان می دهد که ریسک هایی نظیر ریزش دیواره گود، نفوذ آب های سطحی و زیرسطحی، خطای انسانی، ضعف در طراحی یا انتخاب سازه نگهبان، و ناهماهنگی در پایش اجرایی، در زمره مهم ترین عوامل تهدیدکننده ایمنی و پایداری گودبرداری های شهری قرار دارند. همچنین، تحلیل های انجام شده نشان می دهد که در برخی شرایط، سازه های نگهبان خرپایی از عملکرد فنی مناسب تری نسبت به سایر گزینه ها برخوردارند. مدل پیشنهادی، با تلفیق قضاوت خبرگان و منطق تصمیم گیری چندمعیاره، می تواند به عنوان ابزاری اجرایی برای تصمیم گیری ایمن، دقیق و مبتنی بر شواهد در پروژه های گودبرداری شهری مورد استفاده قرار گیرد.

کلیدواژه ها:

گودبرداری ، سازه نگهبان ، ریسک ایمنی ، دلفی فازی ، AHP ، VIKOR ، مونت کارلو ، تحلیل شکاف