تاثیر معماری ایران بر مصر از آغاز اسلام تا ظهور ممالیک

اعراب مسلمان با خروج از شبه جزیره و ورود به مناطق هم جوار که توام با بدست آوردن ثروت و پیروزی بر رومی ها و ایرانی ها و نیز آگاهی نسبت به شیوه های معماری موجود در این مناطق بود، شروع به تقلید این روش ها کردند. بسیاری از صحابه در مکه و مدینه خانه های تازه ای از سنگ و رخام ساخته اند که از جمله بزرگ ترین و زیباترین آن ها می توان خانه های عثمان بن عفان و زبیر بن عوام را نام برد. تعالیم اسلامی تاثیر بسیار مهمی در هنر جدیدی که اعراب آن را اقتباس کرده، ماهرانه تقلید نموده و دگرگونی های فراوانی هماهنگ با تعالیم جدیدشان در آن به وجود آورده بودند، به اندازه ای که می توان گفت این هنر تبدیل به هنری اسلامی شد که عناصری نیز از این جا و آن جا جذب کرده بود، اگرچه نمونه ای متکی به خویش بشمار می آمد. مسلمانان برای خواندن نماز و برگزاری گردهمایی های سیاسی خود نیازمند مسجدهای جامعی بودند. مسلما آنان نمی توانستند این مساجد را همانند کلیساهای مسیحی و یا پرستشگاه های یهودیان و صلیبیان بنا کنند. به این دلیل که استفاده از بت ها، مجسمه ها و تصاویری که مظهر موجودات زنده بودند، نزد آنان حرام شمرده می شد. بنابراین لازم بود که این مظاهر هنری محو و در مسجدهای جدید و کاخ های خلفا و امیران نمودی نیابند. البته طولی نکشید که در خلافت های اموی و عباسی و نیز در دوره دولت های مستقل و همچنین در آندلس، مسلمانان برای این موضوع راه گریزی یافتند؛ بدین صورت که تحریم مجسمه سازی و صورتگری را در مساجد رعایت کردند و این بناها را با ستون ها، فسیفساء (فسیفساء عبارت است از قطعاتی کوچک یا مکعب های ظریف و دقیق از شیشه، سنگ و یا صدف که به صورت منظم بر سطحی از گچ نصب می شوند و به هنگام نصب، هم سطح بودن و نیز قرار گرفتن آن ها به صورت افقی رعایت می شود.)، کاشی، تزیینات هندسی و گیاهی، چلچراغ ها، مقرنس ها، سرستون ها و قندیل هایی از طلا و نقره آراسته اند ولی کاربرد تصاویر موجودات جاندار، مجسمه ها و استفاده از ظروف طلایی را که دارای نقوش و اشکال مختلفی بودند، برای خود در کاخ ها و ساختمان ها حلال شمردند. آنان لباس های حریر منقوش و زربافت می پوشیدند و انواع و اقسام هنر ازجمله موسیقی، نقاشی، کنده کاری و معماری نیز نزد آنان رواج داشت. مسلمانان به این وسیله بین هنر دینی که بیشتر در مسجدها و آن چه به عبادت خداوند مربوط می شد، متجلی می گردید و هنر مدنی خالصی که به زندگانی بشر در دنیا و بهره برداری از زیبایی و هنرهای آن پیوسته بود، تفکیک قائل شده اند.

کلیدواژه ها:

معماری ، اسلام ، ممالیک