بهینه سازی مصرف انرژی سرمایش ساختمان های مسکونی با استفاده از منظر تطبیقی در بافت تاریخی شهر بوشهر

بخش ساختمان یکی از بزرگ ترین مصرف کنندگان انرژی در جهان محسوب می شود و در مناطق گرم و مرطوب، بخش عمده این انرژی صرف تامین سرمایش فضاهای داخلی می شود. شهر بوشهر به دلیل دمای بالا، رطوبت زیاد و شدت قابل توجه تابش خورشیدی، با مصرف بالای انرژی در ساختمان های مسکونی مواجه است. در مقابل، بافت تاریخی این شهر نمونه ای ارزشمند از معماری بومی سازگار با اقلیم است که از طریق بهره گیری از عناصر کالبدی و منظر اقلیمی، شرایط آسایش حرارتی را با حداقل وابستگی به سیستم های مکانیکی فراهم می سازد. از این رو، پژوهش حاضر با هدف تبیین نقش منظر تطبیقی (Adaptive Landscape) در بهینه سازی مصرف انرژی سرمایش ساختمان های مسکونی و استخراج راهکارهای قابل استفاده از بافت تاریخی بوشهر انجام شده است. یافته های پژوهش نشان می دهد که عناصر منظر تطبیقی شامل حیاط مرکزی، شناشیر، ایوان، فضاهای نیمه باز، پوشش گیاهی، سایه اندازی طبیعی و سازمان فضایی متراکم بافت تاریخی، از طریق کاهش تابش خورشیدی، تقویت تهویه طبیعی، تعدیل دمای محیط و بهبود شرایط اقلیم خرد، نقش موثری در کاهش بار سرمایشی ساختمان ها دارند. همچنین نتایج مطالعات پیشین حاکی از آن است که بهره گیری از راهکارهای مبتنی بر منظر و اقلیم خرد می تواند دمای محیط پیرامونی را بین ۲ تا ۸ درجه سانتی گراد کاهش داده و مصرف انرژی سرمایشی ساختمان ها را بین ۲۰ تا ۴۰ درصد بهبود بخشد. در مجموع، نتایج این پژوهش نشان می دهد که بازتفسیر اصول منظر تطبیقی و الگوهای معماری بومی موجود در بافت تاریخی بوشهر می تواند راهکاری موثر برای کاهش مصرف انرژی، ارتقای آسایش حرارتی و توسعه ساختمان های مسکونی پایدار در اقلیم گرم و مرطوب باشد. از این رو، استفاده از ظرفیت های منظر اقلیمی در فرآیند طراحی و برنامه ریزی شهری می تواند نقش مهمی در دستیابی به اهداف توسعه پایدار و کاهش وابستگی به انرژی های فسیلی ایفا کند.

کلیدواژه ها:

منظر تطبیقی ، بهینه سازی مصرف انرژی ، ساختمان های مسکونی ، آسایش حرارتی ، بافت تاریخی بوشهر ، بار سرمایشی