بازآفرینی هویت مکان در میدان های تاریخی؛ مطالعه ی موردی: میدان بهارستان تهران

بحران هویت در فضاهای شهری معاصر، حاصل گسست میان کالبد، فعالیت و معناست که به شکل گیری مکان های بی هویت و فاقد خاطره جمعی انجامیده است. میادین تاریخی به عنوان یکی از اصیل ترین گونه های فضای شهری در ایران، امروزه اغلب کارکرد اجتماعی و هویتی خود را از دست داده و به گره های ترافیکی یا فضاهای بی تفاوت بدل شده اند. پژوهش حاضر باهدف تدوین چارچوبی کاربردی برای بازآفرینی هویت مکان در میدان های تاریخی، به ویژه میدان بهارستان تهران، صورت گرفته است. روش تحقیق مبتنی بر رویکرد توصیفی - تحلیلی و با بهره گیری از مدل فرایند هویت یابی مکان (ارباب،۲۰۲۳) و ابعاد هشت گانه ی طراحی شهری کرمونا (ویرایش سوم، ۲۰۲۱) انجام شده است. یافته های حاصل از تحلیل SWOT نشان می دهد که میدان بهارستان علیرغم دارا بودن سرمایه های ارزشمند تاریخی - نمادین (مجلس شورای ملی، مسجد سپهسالار، باغ نگارستان) و خاطرات جمعی ناشی از رویدادهای بااهمیت، به دلیل غلبه ی ترافیک سواره، ناپیوستگی جداره ها، کمبود فعالیت های اجتماعی و نبود حکمرانی مشارکتی، با بحران هویت مواجه است. بازآفرینی هویت محور این میدان به مثابه یک زیرساخت اجتماعی کاتالیزگر می تواند تهران را در غلبه بر فراموشی اجتماعی یاری رساند. بر این اساس، راهکارهای طراحی در هشت بعد شامل پیاده سازی، ساماندهی جداره ها، تقویت نشانه های شهری، تنوع بخشی عملکردی، ارتقاء غنای حسی، و ایجاد بستر برای رویدادهای جمعی تدوین شده است. این چارچوب می تواند الگویی برای سایر میادین تاریخی ایران باشد.

کلیدواژه ها:

بازآفرینی شهری ، هویت مکان ، میدان بهارستان ، طراحی شهری کرمونا