تاثیر اقلیم بر شکل گیری معماری بومی ایران

معماری بومی ایران در چهار اقلیم گرم و خشک، گرم و مرطوب، سرد و کوهستانی و معتدل و مرطوب، راهکارهای هوشمندانه ای برای تامین آسایش حرارتی بدون مصرف انرژی فسیلی ارائه داده است. این پژوهش با هدف شناخت تاثیر اقلیم بر شکل گیری این راهکارها و تطبیق آن با نیازهای امروز انجام شده است. یافته ها نشان می دهد در اقلیم گرم و خشک، بادگیرها با هدایت جریان هوا، حیاط مرکزی با حوض و فضای سبز و دیوارهای قطور خشتی با ظرفیت حرارتی بالا کلیدی ترین عناصر بومی هستند. در اقلیم سرد و کوهستانی، جهت گیری دقیق ساختمان به سمت جنوب، پنجره های کوچک با شیشه های دو جداره و دیوارهای سنگی ضخیم نقش اصلی را در ذخیره گرما ایفا می کنند. در اقلیم معتدل و مرطوب، ایوان های سراسری عمیق، سقف های شیروانی با شیب تند و بازشوهای بزرگ متقابل برای تهویه طبیعی و دفع رطوبت طراحی شده اند. در اقلیم گرم و مرطوب، بازشوهای متقابل بزرگ، بادگیرهای برون گرا و استفاده از سایه بان های افقی گسترده، جریان دائمی هوا را ممکن می سازند. جهت باد، تابش خورشید و بارندگی به ترتیب بر فرم کلی ساختمان، جانمایی بازشوها و نوع پوشش سقف تاثیر مستقیم داشته اند. در بخش تطبیق با نیاز امروز، عایق حرارتی دیوارها، سایه بان های متحرک و سیستم تهویه متقاطع از اصول معماری بومی قابل اقتباس هستند. این پژوهش نتیجه می گیرد که بازخوانی و بازآفرینی دانش معماری بومی ایران، نه یک انتخاب فرهنگی بلکه یک ضرورت اقلیمی و اقتصادی برای کاهش مصرف انرژی در ساختمان های امروزی است.

کلیدواژه ها:

اقلیم ، معماری بومی ، ایران ، شکل گیری معماری