دوقلوی دیجیتال شهری (Urban Digital Twin): فرصت ها و چالش های برنامه ریزی شهری هوشمند با تاکید بر کلان شهر شیراز

تحول دیجیتال در دهه های اخیر موجب ظهور نسل جدیدی از فناوری های شهری شده است که توانایی مدیریت پیچیدگی های روزافزون شهرها را دارند. یکی از مهم ترین این فناوری ها، مفهوم «دوقلوی دیجیتال شهری» (Urban Digital Twin) است که به عنوان نسخه ای مجازی و پویا از محیط واقعی شهر، امکان شبیه سازی، پایش، پیش بینی و مدیریت فرایندهای شهری را فراهم می سازد. دوقلوی دیجیتال با تلفیق فناوری هایی نظیر اینترنت اشیا، هوش مصنوعی، کلان داده ها، سیستم های اطلاعات جغرافیایی و مدل سازی سه بعدی، بستری نوین برای تصمیم گیری هوشمند در مدیریت شهری ایجاد می کند. در سال های اخیر بسیاری از شهرهای پیشرو جهان از جمله سنگاپور، هلسینکی، شانگهای و روتردام از این فناوری برای مدیریت حمل ونقل، انرژی، محیط زیست و توسعه کالبدی استفاده کرده اند. هدف پژوهش حاضر، بررسی ظرفیت ها، فرصت ها و چالش های به کارگیری دوقلوی دیجیتال در برنامه ریزی شهری با تاکید بر کلان شهر شیراز است. پژوهش از نوع توصیفی تحلیلی بوده و با روش مرور اسنادی و تحلیل محتوای منابع علمی معتبر انجام شده است. داده های پژوهش از مقالات نمایه شده در پایگاه های Scopus و Web of Science، گزارش های سازمان های بین المللی و اسناد مرتبط با تحول دیجیتال شهری گردآوری شده اند. نتایج پژوهش نشان می دهد که دوقلوی دیجیتال شهری می تواند موجب ارتقای کیفیت تصمیم گیری، افزایش بهره وری خدمات شهری، بهبود مدیریت بحران، کاهش هزینه های مدیریت شهری و افزایش تاب آوری شهر شود. با این حال، محدودیت های زیرساختی، چالش های حکمرانی داده، هزینه های اجرایی، نگرانی های مربوط به حریم خصوصی و کمبود نیروی انسانی متخصص از مهم ترین موانع توسعه این فناوری در شهرهای ایران محسوب می شوند. همچنین یافته ها نشان می دهد که تحقق موفق دوقلوی دیجیتال در شیراز نیازمند ایجاد زیرساخت های داده محور، توسعه حکمرانی هوشمند و تقویت همکاری میان نهادهای شهری است. بر این اساس، دوقلوی دیجیتال را می توان یکی از مهم ترین ابزارهای آینده برنامه ریزی شهری پایدار در ایران دانست.

کلیدواژه ها:

دوقلوی دیجیتال شهری ، شهر هوشمند ، برنامه ریزی شهری ، تحول دیجیتال ، شیراز