بررسی و ارزیابی معماری ایرانی–اسلامی و تاثیر آن بر کیفیت زندگی ساکنان (مطالعه موردی: بافت مسکونی سنتی خوزستان)

معماری ایرانی–اسلامی به عنوان یکی از مهم ترین جلوه های فرهنگ و تمدن ایران، همواره نقشی فراتر از یک ساختار کالبدی صرف ایفا کرده و به طور مستقیم بر سبک زندگی، روابط اجتماعی و کیفیت زیست انسان تاثیر گذاشته است. این معماری با تکیه بر اصولی همچون درون گرایی، توجه به اقلیم، حفظ حریم خصوصی و هماهنگی با ارزش های فرهنگی و مذهبی، توانسته است پاسخ های کارآمدی به نیازهای انسانی و محیطی ارائه دهد. استان خوزستان به دلیل برخورداری از اقلیم گرم و مرطوب و دارا بودن نمونه های شاخص معماری بومی، بستری مناسب برای بررسی تاثیرات معماری ایرانی–اسلامی بر زندگی مردم به شمار می رود. پژوهش حاضر با رویکردی توصیفی–تحلیلی و با استفاده از مطالعات کتابخانه ای و بررسی نمونه های موردی در شهرهای دزفول و شوشتر، به ارزیابی نقش معماری ایرانی–اسلامی در تامین آسایش حرارتی، شکل دهی سبک زندگی، تقویت تعاملات اجتماعی و حفظ هویت فرهنگی ساکنان پرداخته است. نتایج پژوهش نشان می دهد که معماری سنتی خوزستان با بهره گیری از عناصر اقلیمی و سازمان دهی فضایی متناسب، توانسته است کیفیت زندگی بالاتری نسبت به بسیاری از نمونه های معماری معاصر فراهم آورد. در مقابل، بی توجهی به این اصول در معماری امروز، منجر به افزایش مصرف انرژی، کاهش تعاملات اجتماعی و تضعیف حس تعلق شده است. بر این اساس، بازخوانی و بازتفسیر اصول معماری ایرانی–اسلامی می تواند به عنوان راهکاری موثر در ارتقای کیفیت معماری معاصر و بهبود زندگی شهری مورد توجه قرار گیرد.

کلیدواژه ها:

معماری ایرانی–اسلامی ، سبک زندگی ، اقلیم گرم و مرطوب ، هویت فرهنگی ، استان خوزستان