بررسی کارایی روش JSA در شناسایی عوامل موثر بر وقوع حوادث و بهبود عملکرد ایمنی کارکنان

با توجه به ماهیت پیچیده و پویای خطوط تولید در صنعت خودروسازی، مدیریت ریسک و شناسایی دقیق مخاطرات، پیش نیاز اصلی حفظ سلامت کارکنان و تداوم عملیاتی است. روش تجزیه و تحلیل ایمنی کار (JSA) به عنوان یکی از ابزارهای بنیادی در مدیریت ایمنی، با هدف تجزیه وظایف شغلی به مراحل کوچک تر، به دنبال شناسایی مخاطرات و تدوین اقدامات کنترلی است. این پژوهش با هدف ارزیابی میزان دقت و کارایی روش JSA در پوشش جامع مخاطرات شغلی در بخش های جوشکاری، رنگ آمیزی و مونتاژ نهایی انجام شده است. در این مطالعه، با استفاده از روش توصیفی-تحلیلی و از طریق تحلیل شکاف (Gap Analysis) میان مخاطرات شناسایی شده در فرم های JSA و گزارش های واقعی حوادث و شبه حادثات (Near-misses)، میزان اثربخشی این متدولوژی مورد سنجش قرار گرفت. یافته ها نشان داد که اگرچه JSA در شناسایی مخاطرات فیزیکی و الکتریکی با نرخ موفقیت ۸۵٪ عمل می کند، اما در شناسایی مخاطرات ارگونومیک (۳۵٪) و عوامل روانی-اجتماعی دچار ضعف ساختاری است. نتایج نشان داد که ۶۰٪ از حوادث واقعی ناشی از مخاطراتی بوده است که در فرآیند JSA نادیده گرفته شده اند. در نهایت، پیشنهاد می شود برای ارتقای عملکرد ایمنی، روش JSA با رویکردهای مدیریت رفتار ایمن (BBS) و ارزیابی های ارگونومیک ادغام گردد.

کلیدواژه ها:

تجزیه و تحلیل ایمنی کار (JSA) ، مدیریت ریسک ، صنعت خودروسازی ، ارگونومی ، عوامل انسانی ، تحلیل شکاف