بررسی اثرات فرسایش بادی در شهرستان نیشابور و راهکارهای نوین تجربی

پژوهش فعلی با هدف بررسی و آنالیز شدت فرسایش بادی در شهرستان نیشابور و معین کردن نقش ویژگی های فیزیکی نظیر خاک، سرعت باد و تراکم پوشش گیاهی در تبیین تغییرات مکانی است. پژوهش حاضر نوعی تحقیق میدانی با رویکرد تحلیلی-همبستگی است که در اراضی خشک و نیمه خشک شهرستان نیشابور، شامل اراضی کشاورزی، مراتع و مناطق تثبیت شده اجرا شده است. مجموع تمامی داده های موجود از ۱۲ نقطه نمونه برداری انتخاب شده بر اساس کاربری، جنس خاک، و الگوهای فرسایشی جمع آوری گردید. در هر نقطه، نمونه خاک برداشت، درصد ماسه و سایر ویژگی های سطحی آن ثبت شد. متغیر اصلی وابسته در این پژوهش شدت فرسایش بادی است، درصد ماسه، سرعت باد و میزان تراکم پوشش گیاهی به عنوان متغیر مستقل تحلیل می شود. نتایج نشان داد درصد ماسه رابطه مستقیم و معناداری با شدت فرسایش دارد (r = ۰.۷۸, P < ۰.۰۰۱). بین تراکم پوشش گیاهی و شدت فرسایش رابطه معکوس و قوی مشاهده شد (r = -۰.۸۵, P < ۰.۰۰۱). سرعت باد نیز همبستگی مثبت و معناداری با فرسایش نشان داد (r = ۰.۶۵, P < ۰.۰۱). مدل رگرسیون چندمتغیره حاصل از سه متغیر یادشده حدود ۷۹ درصد از تغییرات شدت فرسایش را تبیین کرد. فرسایش بادی در نیشابور حاصل برهم کنش هم زمان ویژگی های خاک، باد و پوشش گیاهی است. توجه به هر عامل به تنهایی کافی نیست و ترکیب مدیریت پوشش گیاهی، اصلاح خاک های ماسه ای و کنترل سرعت باد می تواند راهکار موثرتری برای کاهش فرسایش بادی منطقه باشد.

کلیدواژه ها:

فرسایش بادی ، شهرستان نیشابور ، درصد ماسه ، سرعت باد ، پوشش گیاهی ، رگرسیون چندمتغیره