تحلیل اقلیم محور طراحی معابر شهری و تاثیر آن بر آسایش حرارتی عابران پیاده مطالعه موردی معابر منتخب شهر ملایر

در سال های اخیر تغییرات اقلیمی، رشد جمعیت شهری و شتاب شهرنشینی موجب افزایش تنش های حرارتی در فضاهای شهری شده است، به ویژه در شهرهایی با اقلیم سرد و نیمه خشک مانند ملایر که تابستان های نسبتا گرم و زمستان های طولانی دارند (رسولی ۱۳۹۵, Santamouris ۲۰۱۴). این تنش های حرارتی علاوه بر اثر مستقیم بر آسایش حرارتی افراد، پیامدهای اجتماعی، اقتصادی و زیست محیطی گسترده ای دارند از جمله کاهش حضور عابران پیاده، کاهش تعاملات اجتماعی، افزایش وابستگی به خودروهای شخصی و تشدید جزایر حرارتی شهری (Oke ۱۹۸۸; Emmanuel ۲۰۰۵; Santamouris ۲۰۱۲). معابر شهری به عنوان پرکاربردترین و مهمترین فضاهای عمومی نقش محوری در تجربه شهری عابران پیاده دارند. این فضاها نه تنها مسیرهای عبور هستند بلکه بستر اصلی تعاملات اجتماعی، فعالیت های اقتصادی خرد، فرهنگ محلی و تجربه زیست پذیری شهروندان محسوب می شوند (Carmona et al. ۲۰۱۰; قبادیان ۱۳۹۰). هدف پژوهش حاضر تحلیل شاخص های طراحی اقلیم محور معابر شهری و بررسی تاثیر آن ها بر آسایش حرارتی عابران پیاده در شهر ملایر است. این پژوهش سعی دارد به پرسش های زیر پاسخ دهد: ۱- کدام عوامل اقلیمی و کالبدی بیشترین تاثیر را بر آسایش حرارتی عابران دارند؟ ۲- چگونه می توان با طراحی اقلیم محور حضورپذیری و کیفیت محیطی معابر شهری را افزایش داد؟ روش تحقیق ترکیبی بوده و شامل تحلیل ادبیات نظری، برداشت میدانی معابر منتخب، تحلیل نقشه های شهری با GIS و پرسشنامه با طیف لیکرت برای سنجش احساس حرارتی عابران می شود (Ali-Toudert ۲۰۱۰; Emmanuel ۲۰۰۵). یافته ها نشان دادند نسبت ارتفاع به عرض معبر (H/W)، جهت گیری خیابان ها، میزان سایه اندازی، نوع مصالح کف و پوشش گیاهی تاثیر معناداری بر آسایش حرارتی عابران دارند. نتایج پژوهش می تواند به عنوان مبنایی علمی برای تدوین دستورالعمل های اقلیم محور طراحی معابر شهری در شهرداری ملایر مورد استفاده قرار گیرد و زمینه ارتقای کیفیت محیطی، سرزندگی اجتماعی و بهبود شرایط حرارتی شهروندان را فراهم آورد (Santamouris ۲۰۱۴; Emmanuel ۲۰۰۵).

کلیدواژه ها:

طراحی اقلیم محور ، معابر شهری ، آسایش حرارتی ، شهر ملایر ، شهرسازی اقلیمی