بررسی تعامل فضایی انسان - طبیعت در محیطهای شهرهای تاریخی با استفاده از مدل GIS در شهر بیرجند

شهرهای تاریخی ایران به عنوان میراث فرهنگی و معماری حاوی ارزشهای کالبدی و معنوی فراوانی هستند که در طول زمان شکل گرفته اند. تعامل فضایی انسان و طبیعت در این شهرها، نقش مهمی در شکل گیری ساختار کالبدی و اجتماعی آنها ایفا کرده است. این پژوهش با هدف بررسی و تحلیل تعامل فضایی انسان و طبیعت در محیط های شهری تاریخی با استفاده از سیستم اطلاعات جغرافیایی (GIS) در شهر بیرجند انجام یافته است. روش تحقیق از نوع توصیفی تحلیلی بوده و داده های مورد نیاز از طریق مطالعات کتابخانه ای، بررسیهای میدانی و تصاویر ماهواره ای جمع آوری شده است. در این مطالعه، لایه های اطلاعاتی شامل عناصر طبیعی، توپوگرافی، پوشش گیاهی، منابع آب، عناصر انسان ساخت، بافت تاریخی، کاربری اراضی، شبکه معابر و الگوهای سکونتگاهی در محیط GIS تهیه و تحلیل شدند. نتایج نشان داد که شهر بیرجند با توجه به موقعیت جغرافیایی خاص خود در کویر لوت الگوی سکونتگاهی منحصر به فردی را بر اساس دسترسی به منابع آب و حفاظت در برابر شرایط اقلیمی سخت توسعه داده است. تحلیل های فضایی نشان دهنده همبستگی مثبت بین پراکنش عناصر طبیعی و الگوهای توسعه شهری بوده و اهمیت حفظ این تعادل برای توسعه پایدار شهر را برجسته می سازد. یافته های این تحقیق می تواند در برنامه ریزی شهری، حفاظت از میراث فرهنگی و مدیریت پایدار منابع طبیعی شهرهای تاریخی مورد استفاده قرار گیرد.

کلیدواژه ها:

تعامل ، فضایی انسان و طبیعت ، شهر تاریخی ، سیستم اطلاعات جغرافیایی (GIS) ، بیرجند ، توسعه پایدار شهری ، برنامه ریزی شهری