طراحی چارچوب «میکروانگیزش» و کاربرد آن در افزایش مشارکت دانش آموزان

مشارکت فعال دانش آموزان یکی از مولفه های اساسی کیفیت فرایند یاددهی یادگیری است، اما در بسیاری از محیط های آموزشی، انگیزش دانش آموزان به عنوان عاملی ثابت و مستقل از شرایط کلاس در نظر گرفته می شود. پژوهش حاضر با هدف طراحی چارچوب «میکروانگیزش» و تبیین کاربرد آن در افزایش مشارکت دانش آموزان انجام شده است. رویکرد پژوهش، توصیفی تحلیلی و مبتنی بر مطالعه اسنادی و مرور منابع علمی مرتبط با انگیزش، مشارکت تحصیلی، خودتنظیمی و محیط های یادگیری است. در این چارچوب، میکروانگیزش به مجموعه ای از مداخلات کوچک، هدفمند، به موقع و قابل اجرا در جریان فعالیت های آموزشی اطلاق می شود که با هدف تقویت شروع فعالیت، حفظ تلاش، افزایش درگیری شناختی و عاطفی و بازگرداندن دانش آموز به مسیر یادگیری طراحی می شوند. یافته های حاصل از بررسی منابع نشان می دهد که مولفه هایی همچون ایجاد احساس شایستگی، فراهم کردن فرصت انتخاب، معنادار ساختن فعالیت های یادگیری، ارائه بازخورد سازنده، مدیریت دشواری تکلیف، تقویت احساس تعلق، حمایت از خودتنظیمی و ایجاد فضای امن برای خطا و اصلاح، می توانند در قالب مداخلات خرد به افزایش مشارکت دانش آموزان کمک کنند. همچنین، اجرای اثربخش این چارچوب نیازمند توجه به تفاوت های فردی، زمان بندی مداخلات، کیفیت تعامل معلم و دانش آموز و ویژگی های اجتماعی کلاس است. بر اساس نتایج، میکروانگیزش می تواند به عنوان رویکردی انعطاف پذیر و کاربردی، فاصله میان نظریه های انگیزش و واقعیت روزمره کلاس درس را کاهش دهد و زمینه حرکت از مشارکت اجباری به مشارکت آگاهانه، پایدار و خودتنظیم شونده را فراهم سازد. در نهایت، این چارچوب می تواند ابزاری برای بازطراحی تجربه یادگیری و تقویت نقش فعال دانش آموز در فرایند آموزش باشد.

کلیدواژه ها:

میکروانگیزش ، مشارکت دانش آموزان ، انگیزش تحصیلی ، خودتنظیمی