مدرسه محوری و بازتعریف حکمرانی آموزشی در نظام های نوین

مدرسه محوری به عنوان یکی از نوآوری های بنیادین در عرصه سیاست گذاری و مدیریت آموزشی، در دهه های اخیر به دلیل ناکارآمدی ساختارهای متمرکز و بوروکراتیک سنتی در پاسخگویی به نیازهای متنوع و بومی جوامع، مورد توجه روزافزون اندیشمندان و سیاست گذاران آموزشی در سطح جهان قرار گرفته است. مقاله حاضر با هدف واکاوی نظری و تحلیلی ابعاد گوناگون مدرسه محوری و بازتعریف حکمرانی آموزشی در نظام های نوین و با تمرکز بر نقش فناوری های دیجیتال و هوش مصنوعی در این تحول، انجام شده است. این مطالعه به روش مروری و کتابخانه ای با رویکرد کیفی و با بهره گیری از تحلیل محتوای اسنادی استقرایی–قیاسی انجام شده است. یافته های مقاله در سه محور اصلی شامل تحلیل ساختاری و مدیریتی مدرسه محوری، نقش فناوری های دیجیتال و هوش مصنوعی در بازتعریف حکمرانی آموزشی و موانع، چالش ها و الزامات تحقق مدرسه محوری دسته بندی شده اند. نتایج نشان می دهد که مدرسه محوری، فراتر از یک اصلاح ساختاری ساده، یک تحول فرهنگی، فلسفی و معرفتی عمیق است که مستلزم بازنگری هم زمان در مفاهیم پاسخگویی، مشارکت، شفافیت و عدالت آموزشی است و تحقق موفقیت آمیز آن در گرو سه مولفه کلیدی رهبری توزیع شده، فرهنگ مشارکتی و حرفه ای گرایی معلمان، همراه با ظرفیت سازی نهادی و چارچوب های نظارتی هوشمند است. همچنین، فناوری های نوظهور در صورتی که در خدمت اهداف تربیتی و انسانی قرار گیرند و با رعایت اصول اخلاقی و حریم خصوصی به کار گرفته شوند، می توانند به عنوان یک شتاب دهنده قدرتمند در تحقق این تحول عمل کنند. بنابراین، مقاله حاضر با ارائه یک چارچوب مفهومی تلفیقی شامل ابعاد ساختاری، مدیریتی، فرهنگی و فناورانه، پیشنهاد می کند که تحقق مدرسه محوری در کشورهای دارای نظام متمرکز از جمله ایران، نیازمند یک رویکرد جامع نگر، تدریجی و مشارکتی است که در آن، همه ذی نفعان از دولت مردان و سیاست گذاران گرفته تا مدیران، معلمان، والدین و دانش آموزان در فرایند بازتعریف حکمرانی آموزشی سهیم و شریک باشند.

کلیدواژه ها:

مدرسه محوری ، حکمرانی آموزشی ، تمرکززدایی ، رهبری توزیع شده ، فناوری های دیجیتال