مدرسه و مسئله آینده؛ تقویت آینده نگری دانش آموزان برای مواجهه آگاهانه با مسیرهای تحصیلی و شغلی

آینده تحصیلی و شغلی دانش آموزان در شرایطی شکل می گیرد که تغییرات فناوری، تحولات بازار کار و ظهور مشاغل جدید، الگوهای سنتی انتخاب مسیر زندگی را با دگرگونی مواجه کرده است. در چنین شرایطی، آماده سازی دانش آموزان برای آینده نمی تواند تنها به معرفی رشته های تحصیلی یا ارائه اطلاعات درباره مشاغل موجود محدود شود، بلکه نیازمند پرورش توانایی آینده نگری، شناخت تغییرات و قدرت انطباق با موقعیت های جدید است. پژوهش حاضر با هدف تقویت نگرش آینده نگر و توانایی دانش آموزان در ترسیم و ارزیابی مسیرهای احتمالی تحصیلی و شغلی انجام شد.این پژوهش با روش اقدام پژوهی در یکی از مدارس دوره متوسطه اجرا گردید. در مرحله نخست، دیدگاه دانش آموزان درباره آینده، میزان آشنایی آنان با تغییرات دنیای کار، نگرانی های مرتبط با انتخاب مسیر و منابع دریافت اطلاعات بررسی شد. برای گردآوری داده ها از مشاهده، گفت وگوهای گروهی، پرسش نامه، مصاحبه با مشاور و بررسی فعالیت های آموزشی مرتبط با آینده استفاده شد. سپس مجموعه ای از فعالیت های آینده محور شامل بررسی روندهای نوظهور در دنیای کار، معرفی مشاغل و مهارت های جدید، ترسیم سناریوهای مختلف برای آینده، تحلیل مسیرهای متفاوت رسیدن به اهداف، گفت وگو با افراد دارای تجربه های شغلی متنوع و انجام فعالیت های فردی و گروهی برای طراحی نقشه آینده اجرا شد.یافته های حاصل از اجرای برنامه نشان داد که دانش آموزان پس از شرکت در فعالیت های آینده محور، نگاه گسترده تری نسبت به مسیرهای تحصیلی و شغلی پیدا کردند و توانایی بیشتری برای تصور گزینه های مختلف و بررسی پیامدهای هر مسیر نشان دادند. همچنین، میزان پرسشگری آنان درباره مهارت های مورد نیاز آینده افزایش یافت و برخی نگرش های محدودکننده درباره موفقیت تحصیلی و شغلی مورد بازنگری قرار گرفت. مشارکت در فعالیت های گروهی نیز زمینه تبادل تجربه و آشنایی دانش آموزان با دیدگاه های متفاوت درباره آینده را فراهم کرد. نتایج این اقدام پژوهی نشان می دهد که مدرسه می تواند به جای تمرکز صرف بر «انتخاب یک مسیر»، دانش آموزان را برای مواجهه با آینده ای متغیر آماده کند. بر این اساس، گنجاندن فعالیت های آینده پژوهانه، تجربه محور و گفت وگومحور در برنامه های تربیتی و مشاوره ای مدارس می تواند به شکل گیری دانش آموزانی انعطاف پذیر، آینده نگر و آماده برای یادگیری مستمر کمک کند.

کلیدواژه ها:

آینده نگری ، آینده تحصیلی و شغلی ، آمادگی برای آینده ، مهارت های آینده ، مشاغل نوظهور ، انعطاف پذیری ، اقدام پژوهی