همدلی دیجیتال؛ مرز نفوذناپذیر انسان در عصر معلمان ماشینی

همدلی، به عنوان توانایی درک و به اشتراک گذاشتن احساسات دیگری، از دیرباز به عنوان یکی از بنیادی ترین مولفه های رابطه معلم-دانش آموز و شرط اساسی برای یادگیری موثر و عمیق شناخته شده است. با ورود گسترده هوش مصنوعی به نظام های آموزشی و ظهور معلمان ماشینی، این پرسش اساسی مطرح شده است که آیا هوش مصنوعی می تواند همدلی واقعی را بازتولید کند یا آنچه ارائه می دهد، صرفا تقلیدی سطحی و ظاهری است. مقاله حاضر با رویکرد مرور نظام مند و تحلیل مفهومی، به بررسی مفهوم همدلی دیجیتال و مرزهای نفوذناپذیر آن در برابر الگوریتم ها می پردازد. یافته ها نشان می دهد که علی رغم پیشرفت های چشمگیر در حوزه محاسبات عاطفی و شبیه سازی پاسخ های همدلانه، هوش مصنوعی فاقد درک واقعی از احساسات، خودآگاهی و قصد ارتباطی است و همدلی نمایشی آن، صرفا یک «تقلید عاطفی» یا «همدلی ساختگی» محسوب می شود که اگرچه ممکن است در کوتاه مدت حس رضایت را در دانش آموزان ایجاد کند، در بلندمدت به عمق، اصالت و دوام یادگیری عاطفی و اخلاقی نمی انجامد. پژوهش های مروری بر روی ۶۸ مطالعه در بازه ۲۰۱۶ تا ۲۰۲۵ نشان داده است که شواهد کافی برای تاثیر هوش مصنوعی بر ابعاد عمیق همدلی مانند آگاهی اجتماعی و مدیریت رابطه وجود ندارد و بیشترین تاثیرات مشاهده شده به افزایش اعتمادبه نفس و خودکارآمدی در تمرین های ارتباطی محدود بوده است. مقاله در نهایت با تاکید بر نقش بی بدیل معلم انسانی به عنوان مرجع همدلی اصیل و مراقبت عاطفی، مدلی برای هم نشینی هوش مصنوعی و معلم انسانی ارائه می دهد که در آن فناوری به عنوان ابزاری برای تسهیل و گسترش همدلی انسانی عمل می کند و نه جایگزینی برای آن.

کلیدواژه ها:

همدلی دیجیتال ، هوش مصنوعی در آموزش ، معلمان ماشینی ، محاسبات عاطفی ، یادگیری عاطفی-اجتماعی ، تقلید عاطفی