حافظه سازمانی مدرسه؛ طراحی یک الگوی سبک برای ثبت دانش ضمنی معلمان بازنشسته و انتقال آن به نسل جدید

زمینه: در نظام آموزشی، معلمان بازنشسته گنجینه ای ارزشمند از دانش ضمنی را در خود جای داده اند که شامل مهارت های کلاس داری، مدیریت رفتار، تعامل با اولیا و اجرای برنامه درسی در بستر محلی است. این دانش، به دلیل ماهیت نانوشته و شهودی خود، با خروج معلمان از مدارس در معرض فراموشی و نابودی قرار می گیرد و فقدان سازوکارهای منسجم برای ثبت و انتقال آن، به شکاف عمیقی میان نسل های مختلف معلمان منجر شده است.هدف: این مقاله با هدف طراحی الگویی سبک، عملیاتی و متناسب با ساختار مدارس برای ثبت دانش ضمنی معلمان بازنشسته و انتقال موثر آن به نسل جدید معلمان نگاشته شده است.روش: پژوهش حاضر از نوع مروری و کیفی است که با بررسی و تحلیل عمیق پیشینه نظری و تجربی در حوزه های حافظه سازمانی، مدیریت دانش، یادگیری سازمانی و انتقال دانش بین نسلی انجام شده است. داده ها از طریق مطالعه نظام مند منابع معتبر گردآوری و با استفاده از رویکرد تحلیل محتوای کیفی، مورد تفسیر و ترکیب قرار گرفته اند.یافته ها: یافته های پژوهش نشان می دهد که الگوی سبک برای ثبت و انتقال دانش ضمنی، شامل پنج مولفه ی اصلی است: برنامه های منتورینگ و مربیگری معکوس، داستان سرایی سازمانی و روایت پردازی، شبکه های دانش و جوامع یادگیری حرفه ای، مستندسازی سبک و روایت محور، و کارگاه های انتقال تجربه و رویدادهای بین نسلی. این مولفه ها با تاکید بر کاهش رسمیت، افزایش تعامل و بهره گیری از روش های غیررسمی و جذاب، می توانند ضمن حفظ کرامت معلمان بازنشسته، زمینه های رشد و توانمندسازی حرفه ای معلمان تازه کار را فراهم آورند.نتیجه گیری: طراحی و اجرای الگوی سبک پیشنهادی، با ایجاد بسترهای تعاملی و غیررسمی، می تواند به عنوان راهکاری کارآمد برای جلوگیری از هدررفت سرمایه های فکری نظام آموزشی عمل کند. این الگو با تلفیق روش های سنتی انتقال دانش (نظیر منتورینگ و داستان سرایی) با رویکردهای نوین (نظیر بهره گیری از فناوری های دیجیتال و جوامع مجازی)، امکان دسترسی پایدار نسل جدید به تجارب ارزشمند پیشکسوتان را فراهم می سازد و به استمرار و ارتقای کیفیت آموزش در مدارس کمک می کند.

کلیدواژه ها:

حافظه سازمانی ، دانش ضمنی ، معلمان بازنشسته ، انتقال دانش بین نسلی ، الگوی سبک