بازطراحی مدیریت آموزشی در مواجهه با هوش مصنوعی؛ الزامات شکل گیری مدرسه چابک، اخلاق مدار و آینده نگر

ورود هوش مصنوعی به عرصه تعلیم و تربیت، صرفا به معنای اضافه شدن مجموعه ای از ابزارهای فناورانه به فرایند آموزش نیست، بلکه نشانه تغییری عمیق در شیوه برنامه ریزی، سازمان دهی، تصمیم گیری و هدایت مدرسه است. در چنین شرایطی، مدیران مدارس با محیطی مواجه اند که در آن شیوه های سنتی مدیریت آموزشی، الگوهای ارتباطی، فرایندهای ارزیابی و حتی تعریف نقش های حرفه ای معلمان و دانش آموزان در حال بازتعریف است. پژوهش حاضر با هدف تبیین الزامات مدیریتی مدارس در مواجهه با گسترش هوش مصنوعی و شناسایی مولفه های مورد نیاز برای حرکت به سوی مدیریت آموزشی چابک، اخلاق مدار و آینده نگر انجام شده است.این پژوهش با رویکرد کیفی و روش تحلیل اسنادی انجام گرفت و برای دستیابی به چارچوب مفهومی، مطالعات علمی مرتبط با مدیریت آموزشی، تحول دیجیتال، شایستگی های حرفه ای، حکمرانی فناوری و کاربرد هوش مصنوعی در آموزش مورد بررسی و تحلیل قرار گرفت. یافته ها نشان داد سازگاری مدرسه با عصر هوش مصنوعی نیازمند تغییر در چند حوزه اساسی است؛ از جمله بازنگری در فرایندهای تصمیم گیری، توسعه شایستگی دیجیتال مدیران و معلمان، تدوین قواعد روشن برای استفاده مسئولانه از ابزارهای هوش مصنوعی، تقویت فرهنگ یادگیری سازمانی، بازتعریف شیوه های ارزیابی و ایجاد ظرفیت برای نوآوری آموزشی. همچنین مشخص شد که موفقیت مدرسه در این دوره بیش از آنکه به میزان استفاده از فناوری وابسته باشد، به توانایی مدیریت مدرسه در هدایت تغییر، ایجاد اعتماد، کاهش مقاومت در برابر نوآوری و حفظ ملاحظات اخلاقی بستگی دارد.تحلیل یافته ها نشان می دهد مدیر مدرسه در عصر هوش مصنوعی باید از نقش صرفا اجرایی فاصله گرفته و به عنوان رهبر تحول آموزشی، تسهیل گر نوآوری و حافظ ارزش های انسانی آموزش ایفای نقش کند. در این چارچوب، سیاست گذاری داخلی مدرسه برای استفاده از هوش مصنوعی، توانمندسازی حرفه ای کارکنان، حمایت از تجربه های نوآورانه، توجه به عدالت آموزشی و حفظ تصمیم گیری انسانی از الزامات اساسی مدیریت آینده نگر محسوب می شوند. برآیند پژوهش نشان می دهد مدرسه آینده نه مدرسه ای کاملا فناورانه، بلکه سازمانی یادگیرنده است که می تواند میان ظرفیت های هوش مصنوعی و اصول بنیادین تعلیم و تربیت تعادل برقرار کند.

کلیدواژه ها:

هوش مصنوعی در آموزش ، مدیریت آموزشی ، رهبری تحول ، مدرسه آینده ، تحول دیجیتال ، حکمرانی فناوری ، نوآوری آموزشی ، شایستگی دیجیتال