از تجربه فردی تا یادگیری حرفه ای جمعی؛ نقش همکاری دبیران در بهبود کیفیت فرایند یاددهی–یادگیری در مدرسه

کیفیت آموزش در مدرسه تنها به دانش تخصصی و توانایی فردی هر دبیر وابسته نیست، بلکه به میزان تعامل حرفه ای، تبادل تجربه و یادگیری مشترک میان اعضای کادر آموزشی نیز ارتباط دارد. هنگامی که دبیران فرصت کافی برای گفت وگو درباره مسائل واقعی کلاس، بررسی تجربه های آموزشی و دریافت دیدگاه همکاران نداشته باشند، بخشی از ظرفیت حرفه ای مدرسه بدون استفاده باقی می ماند. پژوهش حاضر با هدف تقویت یادگیری حرفه ای جمعی دبیران و ایجاد زمینه برای تبادل تجربه و بهبود شیوه های تدریس در یکی از مدارس متوسطه انجام شد.این پژوهش با رویکرد اقدام پژوهی اجرا گردید. در مرحله نخست، چالش های آموزشی و نیازهای حرفه ای دبیران از طریق گفت وگوهای تخصصی، مشاهده فرایندهای آموزشی، بررسی بازخورد دانش آموزان و نشست های گروهی شناسایی شد. سپس برنامه ای مبتنی بر همکاری حرفه ای شامل تشکیل گروه های کوچک تبادل تجربه، برگزاری نشست های منظم درباره مسائل واقعی کلاس، مشاهده همکارانه برخی فعالیت های آموزشی، ارائه بازخورد غیرارزیابانه و اشتراک گذاری تجربه های موفق و چالش های تدریس طراحی و اجرا گردید. در این فرایند، تمرکز اصلی بر حل مسائل واقعی کلاس و یافتن راهکارهای قابل اجرا توسط خود دبیران بود.نتایج نشان داد فراهم کردن فرصت برای گفت وگوی حرفه ای و مشاهده تجربه های همکاران، زمینه افزایش تعامل میان دبیران، تقویت روحیه همکاری و کاهش نگاه فردگرایانه به مسائل آموزشی را فراهم کرد. همچنین، دبیران توانستند برخی روش های تدریس و مدیریت کلاس را با توجه به تجربه های همکاران بازنگری کنند و نسبت به نیازهای متفاوت دانش آموزان حساسیت بیشتری نشان دهند. بازخوردهای حاصل از فرایند نیز حاکی از افزایش مشارکت دبیران در فعالیت های حرفه ای و شکل گیری فضای مثبت تر برای بیان مسائل و جست وجوی راه حل های مشترک بود. در سطح دانش آموزان نیز بهبود تعامل کلاسی، تنوع بیشتر فعالیت های یادگیری و توجه بیشتر به تفاوت های فردی مشاهده شد.یافته های این اقدام پژوهی نشان می دهد مدرسه می تواند از طریق ایجاد فرصت های منظم برای یادگیری حرفه ای جمعی، از تجربه های پراکنده دبیران یک سرمایه مشترک آموزشی ایجاد کند. بر این اساس، تقویت فرهنگ همکاری حرفه ای، گفت وگوی تخصصی و یادگیری از تجربه همکاران می تواند به عنوان یکی از راهکارهای عملی و کم هزینه برای ارتقای کیفیت فرایند یاددهی–یادگیری مورد توجه مدیران و معاونان آموزشی مدارس قرار گیرد.

کلیدواژه ها:

یادگیری حرفه ای جمعی ، همکاری دبیران ، توسعه حرفه ای ، مشاهده همکارانه ، فرهنگ مدرسه ، کیفیت تدریس ، اقدام پژوهی