بررسی تطبیقی نقوش هنر هخامنشی و ساسانی با تاکید بر مفاهیم نمادین و کاربردهای بصری در هنرهای تجسمی

پژوهش حاضر با هدف بررسی و مقایسه تطبیقی نقوش هنر هخامنشی و ساسانی از منظر مفاهیم نمادین، ویژگی های بصری و کاربرد آن ها در هنرهای تجسمی انجام شده است. این مطالعه با رویکرد کتابخانه ای و تحلیلی-توصیفی و با بهره گیری از منابع معتبر علمی و هنری تدوین گردیده است. هنر هخامنشی و ساسانی، به عنوان دو دوره ی شاخص هنر پیش از اسلام ایران، هر یک دارای نظام های نمادین و بصری منحصربه فردی هستند که بازتاب دهنده ی جهان بینی، باورها و ساختار اجتماعی و سیاسی دوران خود می باشند. بر اساس یافته های پژوهش، مهم ترین وجوه اشتراک این دو دوره عبارتند از: استفاده از نقوش گیاهی مقدس (نیلوفر آبی، درخت نخل، درخت سرو و انگور) به عنوان نمادهای پاکی، دانش و زندگی جاویدان ، بهره مندی از نقوش حیوانی و موجودات اساطیری (شیر، گاو، عقاب و سیمرغ) برای انتقال مفاهیم قدرت، سلطنت و تقدس ، و تاکید بر تقارن، نظم و هماهنگی بصری در ترکیب بندی نقوش . مهم ترین تفاوت ها نیز عبارتند از: رویکرد انتزاعی و ایستا در هنر هخامنشی در مقابل رویکرد پویاتر و طبیعت گراتر در هنر ساسانی ، گستردگی نقوش شکار و تاج گذاری در هنر ساسانی ، و تاثیرپذیری بیشتر هنر ساسانی از فرهنگ هلنی-رومی . در پایان، مقاله با تاکید بر تاثیر پایدار نقوش این دو دوره بر هنر دوره های بعدی و هنر معاصر ایران، پیشنهادهایی را برای بهره مندی هنرمندان و هنرجویان از این میراث غنی ارائه می دهد.

کلیدواژه ها:

نقوش هخامنشی ، نقوش ساسانی ، هنر پیش از اسلام ، نمادشناسی ، هنر تطبیقی ، نقوش گیاهی ، موجودات اساطیری