بررسی کارکرد مشاوران آموزشی در فرایند هدایت تحصیلی-شغلی دانش آموزان

پژوهش حاضر با هدف شناسایی نقش و جایگاه مشاوران آموزشی در فرایند هدایت تحصیلی و شغلی دانش آموزان، با بهره گیری از رویکرد آمیخته (کیفی-کمی) به اجرا درآمده است. جامعه ی آماری پژوهش شامل ۱۲۰۰ دانش آموز، ۱۵۰ مشاور و ۵۰ مسئول آموزشی از ۱۰ استان کشور بود که با استفاده از روش نمونه گیری خوشه ای چندمرحله ای انتخاب گردیدند. ابزارهای گردآوری داده ها شامل پرسشنامه ی محقق ساخته، مصاحبه ی نیمه ساختاریافته، بررسی پرونده های مشاوره ای و چک لیست مشاهده بود. یافته ها نشان دهنده ی آن است که تنها ۴۲ درصد از دانش آموزان از حضور مشاور در مدرسه آگاهی داشته اند و میانگین جلسات مشاوره ی دریافتی هر دانش آموز در طول سال، ۲-۱ جلسه بوده است. از سوی دیگر، ۶۸ درصد از مشاوران اعلام کردند که بخش عمده ی وقت خود را صرف فعالیت های اداری می کنند. تحلیل داده ها آشکار ساخت که دریافت حداقل ۴ جلسه مشاوره، به افزایش ۳۵ درصدی تصمیم گیری آگاهانه، کاهش ۲۸ درصدی اضطراب تحصیلی و افزایش ۲۲ درصدی انگیزه ی پیشرفت منجر شده است. همچنین، مدل نهایی پژوهش با تایید ۸۲ درصدی خبرگان، مشتمل بر پنج مولفه ی اصلی شامل ورودی ها، فرآیند، خروجی ها، بازخورد و عوامل زمینه ای تدوین گردید. این مطالعه نشان می دهد که ارتقاء نظام مشاوره ی تحصیلی-شغلی، نیازمند بازنگری ساختاری، کاهش حجم وظایف اداری مشاوران، توسعه ی ابزارهای استاندارد و برگزاری دوره های تخصصی مستمر است. یافته های این پژوهش می تواند به عنوان مبنایی علمی برای سیاست گذاری های آموزشی و ارتقاء کیفیت خدمات مشاوره ای در کشور مورد استفاده قرار گیرد.

کلیدواژه ها:

راهنمایی تحصیلی ، مشاوره ی شغلی ، انتخاب آگاهانه ، نظام تعلیم و تربیت