طراحی و اجرای مداخلات بازی درمانی شناختی-رفتاری و تاثیر آن بر بهبود حافظه فعال دانش آموزان دارای اختلال یادگیری خاص (نارساخوانی)

هدف پژوهش حاضر، طراحی و اجرای مداخلات بازی درمانی شناختی-رفتاری و بررسی تاثیر آن بر بهبود حافظه فعال دانش آموزان دارای اختلال یادگیری خاص (نارساخوانی) بود. با توجه به اینکه حافظه فعال یکی از کارکردهای شناختی اساسی در پردازش واجی، رمزگردانی و درک متون خواندنی است و شواهد پژوهشی نشان می دهد دانش آموزان نارساخوان در این حوزه با ضعف قابل توجهی مواجه اند، ضرورت به کارگیری مداخلات هدفمند و ساختارمند در این زمینه احساس می شود. پژوهش از نظر هدف، کاربردی و از نظر روش، شبه آزمایشی با طرح پیش آزمون–پس آزمون و گروه گواه بود. جامعه پژوهش را دانش آموزان دارای تشخیص نارساخوانی تشکیل داد که بر اساس معیارهای تخصصی اختلالات یادگیری شناسایی شده بودند. نمونه ای از این دانش آموزان به شیوه در دسترس انتخاب و به طور تصادفی در دو گروه آزمایش و گواه گمارده شدند. برای سنجش حافظه فعال از آزمون های استاندارد حافظه کاری متناسب با ویژگی های سنی و تحصیلی دانش آموزان استفاده شد که روایی و پایایی آن ها در پژوهش های پیشین تایید شده است. مداخله بازی درمانی شناختی-رفتاری در قالب مجموعه ای از جلسات برنامه ریزی شده برای گروه آزمایش اجرا شد. محتوای این جلسات ترکیبی از بازی های هدفمند تقویت کننده اجزای مختلف حافظه فعال (حلقه واج شناختی، لوح دیداری–فضایی و کنترل توجه) و فنون شناختی-رفتاری همچون بازسازی شناختی، آموزش خودگویی های تسهیل گر و مدیریت اضطراب عملکرد بود. گروه گواه در این مدت صرفا آموزش ها و خدمات معمول خود را دریافت کرد. داده های حاصل با استفاده از آمار توصیفی و تحلیل کوواریانس مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت. نتایج نشان داد که مداخله بازی درمانی شناختی-رفتاری به طور معناداری موجب بهبود عملکرد حافظه فعال در دانش آموزان گروه آزمایش در مقایسه با گروه گواه شده است. این یافته ها بیانگر آن است که ترکیب بازی های ساختارمند شناختی با فنون شناختی-رفتاری، رویکردی موثر و جذاب برای ارتقای کارکردهای شناختی زیربنایی مهارت خواندن و کاهش فشار هیجانی ناشی از تجارب شکست تحصیلی در دانش آموزان نارساخوان به شمار می آید. بر این اساس، به کارگیری چنین مداخلاتی در مراکز اختلالات یادگیری و محیط های آموزشی به عنوان مکمل برنامه های ترمیمی خواندن توصیه می شود.

کلیدواژه ها:

بازی درمانی شناختی-رفتاری ، حافظه فعال ، اختلال یادگیری خاص ، نارساخوانی ، مداخلات آموزشی ، طرح شبه آزمایشی