طراحی و اعتبارسنجی الگوی برنامه درسی مبتنی بر توسعه مهارت های قرن ۲۱ (تفکر انتقادی، خلاقیت، ارتباط و کار تیمی)

هدف این پژوهش، طراحی و اعتبارسنجی الگوی برنامه درسی مبتنی بر توسعه مهارت های قرن بیست ویکم با تاکید بر چهار مهارت کلیدی تفکر انتقادی، خلاقیت، ارتباط و کار تیمی (۴C) است. در شرایطی که اسناد بالادستی و گفتمان جهانی آموزش، بر ضرورت تجهیز فراگیران به شایستگی های فرابخشی برای مواجهه با جهان پیچیده، نامطمئن و شبکه ای تاکید می کنند، ساختارهای برنامه درسی موجود غالبا بر انتقال محتوای دانشی متمرکز مانده و نتوانسته اند چارچوبی منسجم، عملیاتی و بوم گرایانه برای پرورش این مهارت ها ارائه دهند. از این رو، پژوهش حاضر با رویکرد آمیخته اکتشافی (کیفی – کمی)، در دو مرحله اصلی انجام شد: در مرحله نخست، با بهره گیری از روش تحقیق کیفی و تحلیل مضمون، داده های حاصل از مطالعه اسناد بین المللی و ملی، مصاحبه های نیمه ساختاریافته با ۱۸ صاحب نظر حوزه برنامه درسی و آموزش مهارت های قرن ۲۱، و نیز مرور نظام مند پیشینه پژوهش، تحلیل و مقوله بندی شد. محصول این مرحله، استخراج مولفه ها و ابعاد اصلی الگو در چهار حیطه «مبانی و فلسفه برنامه درسی»، «اهداف و شایستگی های مورد انتظار»، «عناصر طراحی (محتوا، راهبردهای یاددهی-یادگیری، ارزشیابی)» و «الزامات اجرایی و زمینه ای» بود. در مرحله دوم، به منظور اعتبارسنجی الگوی پیشنهادی، از روش دلفی فازی و نظرسنجی از ۳۰ متخصص برنامه درسی و آموزش عمومی استفاده شد. پرسش نامه محقق ساخته مبتنی بر مولفه های الگو طراحی و روایی محتوایی آن با استفاده از نسبت روایی محتوا (CVR) و شاخص روایی محتوا (CVI) تایید گردید و پایایی آن از طریق ضریب آلفای کرونباخ محاسبه شد. یافته های بخش کمی نشان داد که از دید خبرگان، تمامی ابعاد اصلی الگو در سطح مناسب و بالاتر از حد پذیرش قرار دارند، هرچند بر تقویت پیوند میان راهبردهای یاددهی-یادگیری فعال (مسئله محور، پروژه محور، یادگیری مشارکتی) و نظام ارزشیابی تکوینی تاکید ویژه ای شد.

کلیدواژه ها:

برنامه درسی ، مهارت های قرن بیست ویکم ، تفکر انتقادی ، خلاقیت ، مهارت های ارتباطی ، کار تیمی ، طراحی الگو ، اعتبارسنجی