طراحی و اعتبارسنجی الگوی آموزش ریاضی مبتنی بر رویکرد «طراحی عمومی برای یادگیری» (UDL) جهت بهبود درک ریاضی دانش آموزان با نیازهای ویژه تحصیلی

این پژوهش با هدف طراحی و اعتبارسنجی الگوی آموزش ریاضی مبتنی بر رویکرد «طراحی عمومی برای یادگیری» (UDL) به منظور ارتقای درک ریاضی دانش آموزان با نیازهای ویژه تحصیلی انجام شده است. در حالی که نظام های آموزشی سنتی اغلب بر استانداردهای یکسان آموزشی تاکید دارند، دانش آموزان با نیازهای ویژه به دلیل تنوع در سبک های یادگیری، در دسترسی به مفاهیم انتزاعی ریاضی با چالش های جدی مواجه اند. این مطالعه با روش پژوهش آمیخته (Sequential Exploratory Design) و در دو فاز کیفی و کمی انجام شد. در فاز کیفی، با استفاده از تحلیل اسناد و مصاحبه با ۱۵ متخصص آموزش ویژه و ریاضی، مولفه های کلیدی الگو در سه محور «تنوع در بازنمایی»، «تنوع در کنش و بیان» و «تنوع در درگیری» استخراج گردید. در فاز کمی، الگوی طراحی شده از طریق تکنیک دلفی فازی و نظرسنجی از ۳۰ خبره، اعتبارسنجی شد. یافته ها نشان داد که ادغام مولفه های UDL (مانند استفاده از ابزارهای کمکی دیجیتال، تقطیع محتوا، و تنوع در شیوه های سنجش) تاثیر معناداری بر کاهش بار شناختی و افزایش مشارکت فعال دانش آموزان با نیازهای ویژه دارد. الگو نهایی ضمن برخورداری از روایی محتوایی بالا، چارچوبی منعطف ارائه می دهد که نه تنها دانش آموزان با نیازهای ویژه، بلکه کل کلاس درس را از طریق «تکثر در ارائه» و «فردی سازی مسیرهای یادگیری» بهره مند می سازد. در نهایت، این پژوهش پیشنهاد می دهد که برای عبور از آموزش «یک سایز برای همه»، معلمان باید به سوی پیاده سازی استراتژی های UDL در ساحت ریاضیات حرکت کنند تا مانع از طرد آموزشی دانش آموزان با نیازهای ویژه شوند.

کلیدواژه ها:

طراحی عمومی برای یادگیری (UDL) ، آموزش ریاضی ، دانش آموزان با نیازهای ویژه ، عدالت آموزشی ، درک ریاضی ، یادگیری فراگیر