طراحی الگوی مدیریت دانش در مدارس با تاکید بر نقش فناوری های نوین و پیامدهای آن بر نوآوری آموزشی

هدف پژوهش حاضر طراحی الگوی مدیریت دانش در مدارس با تاکید بر نقش فناوری های نوین و پیامدهای آن بر نوآوری آموزشی است. در دهه های اخیر، مدارس با انبوهی از دانش صریح و ضمنی تولیدشده توسط معلمان، دانش آموزان و مدیران مواجه اند، اما نبود سازوکارهای نظام مند برای خلق، ذخیره سازی، تسهیم و به کارگیری این دانش، موجب اتلاف تجربیات ارزشمند و کند شدن آهنگ نوآوری آموزشی می شود. از سوی دیگر، گسترش فناوری های نوین (از سامانه های مدیریت یادگیری و شبکه های اجتماعی حرفه ای تا ابزارهای هوش مصنوعی) فرصت کم سابقه ای برای تقویت جریان دانش و تسهیل نوآوری در مدرسه فراهم کرده است؛ هرچند در عمل، بهره گیری از این ظرفیت ها با موانع فرهنگی، ساختاری و مهارتی مواجه است. این پژوهش از نظر هدف، کاربردی و از حیث روش، از نوع ترکیبی اکتشافی متوالی (کیفی–کمی) است. در مرحله کیفی، با بهره گیری از رویکرد نظریه پردازی داده بنیاد و انجام مصاحبه های نیمه ساختاریافته با ۲۰ نفر از خبرگان (مدیران مدارس نوآور، متخصصان مدیریت دانش، کارشناسان فناوری آموزشی و معلمان پیشرو)، ابعاد و مولفه های الگوی مدیریت دانش در مدرسه شناسایی شد. داده ها با روش کدگذاری باز، محوری و انتخابی تحلیل و شبکه مفهومی شامل چهار بعد اصلی شکل گرفت: زیرساخت و فرهنگ دانش محور مدرسه، فرایندهای مدیریت دانش، نقش فناوری های نوین در چرخه دانش، و پیامدهای مدیریت دانش برای نوآوری آموزشی. در مرحله کمی، بر اساس یافته های کیفی، پرسش نامه پژوهش تدوین و پس از روایی محتوایی و سازه ای، بین ۳۵۰ نفر از معلمان و مدیران مدارس متوسطه (منتخب به روش نمونه گیری طبقه ای تصادفی) توزیع شد. برای تحلیل داده ها از مدل یابی معادلات ساختاری (SEM) مبتنی بر رویکرد حداقل مربعات جزئی استفاده گردید.

کلیدواژه ها:

مدیریت دانش ، مدارس ، فناوری های نوین ، نوآوری آموزشی ، مدل سازی معادلات ساختاری ، یادگیری سازمانی