بازطراحی برنامه درسی آموزش های فنی و حرفه ای در هنرستان ها در عصر هوش مصنوعی: ارائه چارچوب مفهومی برای توسعه مهارت های آینده

تحولات شتابان فناوری های هوش مصنوعی در دهه اخیر، ماهیت مهارت های موردنیاز بازار کار و ساختار مشاغل را به طور بنیادین دگرگون کرده است. در چنین شرایطی، نظام های آموزش فنی و حرفه ای، به ویژه در سطح هنرستان ها، با چالش بازطراحی برنامه های درسی برای پرورش مهارت های آینده محور مواجه هستند. هدف پژوهش حاضر ارائه یک چارچوب مفهومی برای بازطراحی برنامه درسی آموزش های فنی و حرفه ای در هنرستان ها در عصر هوش مصنوعی است. رویکرد پژوهش از نوع کیفی و مبتنی بر تحلیل اسنادی و مرور نظام مند ادبیات پژوهش در حوزه مهارت های آینده، آموزش فنی و حرفه ای و تاثیر هوش مصنوعی بر آموزش و بازار کار است. بدین منظور، منابع علمی منتشرشده بین سال های ۲۰۱۵ تا ۲۰۲۴ در پایگاه های علمی معتبر مورد بررسی و تحلیل قرار گرفتند. یافته های پژوهش نشان داد که بازطراحی برنامه درسی هنرستان ها مستلزم توجه همزمان به سه دسته شایستگی کلیدی است: مهارت های فناورانه مرتبط با هوش مصنوعی (از جمله سواد داده، تفکر محاسباتی و تعامل انسان–ماشین)، مهارت های شناختی پیشرفته (مانند تفکر انتقادی، خلاقیت و حل مسئله پیچیده) و مهارت های اجتماعی-انطباقی (از جمله همکاری، یادگیری مادام العمر و سازگاری شغلی). بر اساس نتایج تحلیل ادبیات، چارچوب مفهومی پیشنهادی شامل چهار مولفه اصلی است: جهت گیری مهارت محور برنامه درسی، ادغام فناوری های هوشمند در فرایند یاددهی–یادگیری، طراحی یادگیری مبتنی بر مسائل واقعی صنعت، و توسعه شایستگی های میان رشته ای. این چارچوب می تواند به عنوان مبنایی نظری برای سیاست گذاران آموزشی، برنامه ریزان درسی و مدیران هنرستان ها در راستای همسوسازی آموزش های فنی و حرفه ای با الزامات اقتصاد هوشمند و بازار کار آینده مورد استفاده قرار گیرد (OECD, ۲۰۱۹; World Economic Forum, ۲۰۲۰; Luckin et al., ۲۰۱۶).

کلیدواژه ها:

بازطراحی برنامه درسی ، آموزش فنی و حرفه ای ، هنرستان ها ، هوش مصنوعی ، مهارت های آینده