الگوی بهره گیری اثربخش از هوش مصنوعی در مدارس هوشمند: از شخصی سازی یادگیری تا تحول نقش معلم

گسترش شتابان هوش مصنوعی، چشم انداز جدیدی را پیش روی نظام های آموزشی قرار داده است. مدارس دیگر صرفا با مسئله استفاده از فناوری های دیجیتال مواجه نیستند، بلکه باید درباره چگونگی ادغام مسئولانه، اثربخش و تربیتی هوش مصنوعی در فرایند یاددهی یادگیری تصمیم گیری کنند. یکی از مهم ترین ظرفیت های هوش مصنوعی در این زمینه، امکان شخصی سازی مسیر یادگیری بر اساس تفاوت های فردی، تحلیل داده های آموزشی، ارائه بازخورد فوری، پشتیبانی از ارزشیابی تکوینی و کاهش بخشی از بار اجرایی معلمان است. با این حال، استفاده فاقد چارچوب از این فناوری می تواند به وابستگی، کاهش عاملیت یادگیرنده، تشدید نابرابری دیجیتال، نقض حریم خصوصی و تضعیف نقش تربیتی معلم منجر شود.هدف مقاله حاضر، تبیین ابعاد بهره گیری اثربخش از هوش مصنوعی در مدارس هوشمند و ارائه یک الگوی پیشنهادی انسان محور برای پیوند میان هوش مصنوعی، یادگیری شخصی سازی شده و تحول نقش معلم است. پژوهش با رویکرد مروری تحلیلی انجام شده و برای تدوین چارچوب پیشنهادی، از یافته های مطالعات علمی و اسناد سیاستی معتبر بین المللی و نیز برخی پژوهش های فارسی مرتبط استفاده شده است. یافته ها نشان می دهد که اثربخشی هوش مصنوعی در مدرسه، نه به مقدار استفاده از فناوری، بلکه به کیفیت طراحی آموزشی، آمادگی حرفه ای معلمان، سواد هوش مصنوعی دانش آموزان، کیفیت داده ها، سازوکارهای نظارت انسانی و سیاست های روشن اخلاقی و اجرایی وابسته است. در الگوی پیشنهادی، هوش مصنوعی به عنوان همکار آموزشی در کنار معلم قرار می گیرد و از طریق شش مولفه اصلی شامل شناخت یادگیرنده، شخصی سازی، بازخورد و ارزشیابی، پشتیبانی از معلم، حکمرانی داده و اخلاق، و پایش اثربخشی، به بهبود تجربه یادگیری کمک می کند. نتیجه گیری مقاله بر این نکته تاکید دارد که مدرسه هوشمند آینده، مدرسه ای نیست که در آن ماشین جای معلم را بگیرد؛ بلکه مدرسه ای است که در آن معلم با اتکا به هوش مصنوعی، فرصت بیشتری برای هدایت یادگیری، پرورش تفکر انتقادی، خلاقیت، ارتباط انسانی و تربیت اخلاقی پیدا می کند

کلیدواژه ها:

هوش مصنوعی ، مدارس هوشمند ، یادگیری شخصی سازی شده ، نقش معلم ، آموزش و پرورش