چگونه توانستم مشکل عدم توانایی خوردن نان را در دانش آموز مبتلا به اختلال طیف اتیسم برطرف کنم؟

این اقدام پژوهی با هدف رفع مشکل عدم توانایی خوردن نان در دانش آموز مبتلا به اختلال طیف اتیسم (سطح متوسط) طراحی و اجرا شد. دانش آموز مورد نظر به دلیل ترکیبی از حساسیت های دفعی حسی دهانی نسبت به بافت خشک و ناهموار نان، ضعف در هماهنگی و قدرت عضلات جونده، و اضطراب یادگرفته شده مرتبط با تجارب منفی گذشته، قادر به جویدن و بلع نان نبود. این محدودیت تغذیه ای، تنوع غذایی وی را به شدت کاهش داده بود و سبب نگرانی جدی خانواده از بابت تامین مواد مغذی و ایجاد تنش در محیط های غذایی خانه و مدرسه شده بود. پژوهش حاضر در چارچوب روش اقدام پژوهی (شامل مراحل تشخیص، تغییر و ارزیابی) و با مشارکت گروه نقاد متشکل از متخصصان و مراقبان، انجام پذیرفت. پس از گردآوری شواهد جامع از طریق مشاهده نظام مند، مصاحبه، پرسشنامه و ارزیابی تخصصی گفتاردرمانی، برنامه ای چندبعدی، تدریجی و بازی محور طراحی شد. این برنامه بر سه محور اصلی متمرکز بود: حساسیت زدایی دهانی و بهبود پردازش حسی از طریق ماساژ و بازی با محرک های مختلف،تقویت مهارت های حرکتی دهانی با تمرینات هدفمند جویدن،کاهش اضطراب و ایجاد ارتباط مثبت با نان از طریق مواجهه های کنترل شده و لذت بخش. مداخلات به صورت گام به گام و طی ۹ هفته اجرا شدند که از فعالیت های غیرخوراکی (مانند لمس و بازی با نان) آغاز و به تدریج به تعاملات دهانی (لیس زدن، جویدن تف ریزی) و در نهایت جویدن و بلع تکه های کوچک نان نرم منجر شد. مشارکت فعال و آموزش خانواده به عنوان رکن اصلی برنامه، امکان تعمیم مهارت ها به محیط طبیعی خانه را فراهم آورد.یافته ها حاکی از موفقیت آمیز بودن مداخله بود؛ به طوری که پس از دوره اجرا، دانش آموز توانست تکه ای نان نرم را به طور مستقل بجود و ببلعد. اضطراب او در مواجهه با نان به شکل محسوسی کاهش یافت و رضایت و توانمندسازی خانواده در مدیریت وضعیت تغذیه ای فرزندشان جلب شد. این مطالعه بر اهمیت نگاه تلفیقی و تیمی به مشکلات تغذیه ای در اتیسم، لزوم صبر و گام برداری تدریجی متناسب با تحمل کودک، و نقش تعامل مثبت و بدون فشار در شکستن چرخه معیوب اجتناب و اضطراب تاکید می کند. نتایج، الگویی کاربردی را برای متخصصان و مراقبان کودکان اتیسم با چالش های مشابه غذایی ارائه می دهد.

کلیدواژه ها:

اختلال طیف اتیسم ، مشکل تغذیه ، حساسیت دهانی ، تمرینات حسی - حرکتی ، گفتاردرمانی.