طراحی معماری تاب آور برای آموزش مجازی مبتنی بر درس آموخته های بحران های نوین: تاکید بر نقش مدیران آموزشی

پژوهش حاضر با هدف طراحی و اعتباریابی الگوی معماری تاب آور برای نظام های آموزش مجازی، مبتنی بر درس آموخته های بحران های چندوجهی اخیر (همه گیری کووید‑۱۹، حملات سایبری، قطعی اینترنت و بلایای طبیعی) و با تاکید ویژه بر نقش مدیران آموزشی انجام شد. این پژوهش از نوع کیفی و با راهبرد فراترکیب (Meta‑Synthesis) بر اساس مدل هفت مرحله ای سندلوسکی و باروسو (۲۰۰۷) انجام شد. جامعه پژوهش شامل کلیه اسناد علمی، گزارش های بین المللی (یونسکو، OECD، بانک جهانی، یونیسف، INEE) و مطالعات موردی از کشورهای پیشرو (استونی، سنگاپور، فنلاند، کره جنوبی) و ایران در بازه زمانی ۲۰۲۰ تا ۲۰۲۵ بود. پس از جستجوی نظام مند در پایگاه های ScienceDirect، Scopus، Web of Science، ERIC، SID و Magiran، تعداد ۸۲ سند (۵۶ انگلیسی، ۲۶ فارسی) برای تحلیل نهایی انتخاب شد. داده ها با استفاده از تحلیل مضمون (تماتیک) شش مرحله ای براون و کلارک (۲۰۲۱) در نرم افزار MAXQDA ۲۰۲۲ کدگذاری شدند. پایایی کدگذاری با روش توافق بین دو کدگذار (۸۴٪) و بازآزمون (۸۷٪) تایید شد. اعتباریابی الگوی پیشنهادی با استفاده از تکنیک دلفی فازی و مشارکت ۱۵ خبره مدیریت آموزشی انجام گردید.یافته ها: تحلیل داده ها به استخراج ۱۴ تم اصلی (درس آموخته) در سه لایه معماری انجامید: (۱) زیرساخت تاب آور (شامل افزونگی چندسکویی، قابلیت آفلاین قوی، ذخیره سازی غیرمتمرکز، پروتکل قطع اینترنت، پیام رسان های سبک و پشتیبان گیری توزیع شده)؛ (۲) فرایندهای پداگوژیک تاب آور (شامل مدل کلاس وارونه، بازی واره سازی بحران، ارزشیابی پویای مبتنی بر پورتفولیو، بازخورد سیار، طراحی محتوای پاره ای و غیرخطی، و شبیه سازی بحران)؛ (۳) عامل انسانی تاب آور (شامل توانمندسازی معلم، تیم های پشتیبانی همتا، پروتکل سلامت روان دیجیتال، قرارداد اجتماعی مدرسه‑خانواده و نقش مدیر به عنوان «مدیر افزونگی ها»). تمامی ۱۴ مولفه اصلی و ۴۶ شاخص از ۵۲ شاخص اولیه (۸۸/۵٪) توسط خبرگان تایید شدند (ضریب توافق کندال = ۰/۷۸، p < ۰/۰۱). شاخص های نیکویی برازش (GFI = ۰/۹۱، CFI = ۰/۸۹، RMSEA = ۰/۰۶۵) نشان دهنده برازش مطلوب مدل بودند

کلیدواژه ها:

آموزش تاب آور ، یادگیری مجازی ، مدیریت بحران ، مدیریت آموزشی ، فراترکیب ، دلفی فازی