نقش سواد رسانه ای معلمان و والدین در پیشگیری از رفتارهای پرخطر دانش آموزان در فضای مجازی

هدف از این مطالعه، بررسی نقش سواد رسانه ای معلمان و والدین در پیشگیری از رفتارهای پرخطر دانش آموزان در فضای مجازی است. رفتارهای پرخطر در این پژوهش به طیفی از فعالیت های آنلاین بالقوه مضر از جمله قلدری سایبری، مواجهه با محتوای نامناسب، تعامل با غریبه های خطرناک، اشتراک گذاری اطلاعات شخصی و اعتیاد دیجیتال اشاره دارد. روش پژوهش حاضر، توصیفی-پیمایشی و از نوع همبستگی بود. جامعه آماری شامل کلیه دانش آموزان دوره متوسطه اول، معلمان و والدین آنان در شهر تهران در سال تحصیلی ۱۴۰۴-۱۴۰۵ بود که با استفاده از روش نمونه گیری خوشه ای چندمرحله ای، نمونهای به حجم ۴۰۰ نفر (۲۰۰ دانش آموز، ۱۰۰ معلم، ۱۰۰ والد) انتخاب شدند. ابزار گردآوری داده ها شامل پرسشنامه های استاندارد سواد رسانه ای معلمان، سواد رسانه ای والدین و مقیاس سنجش رفتارهای پرخطر در فضای مجازی بود. داده ها با استفاده از نرم افزار SPSS و با به کارگیری آزمون های همبستگی پیرسون و رگرسیون چندمتغیره تحلیل شدند. یافته ها نشان داد که بین سطح سواد رسانه ای معلمان (r=−۰.۶۲,p<۰.۰۱r = -۰.۶۲, p < ۰.۰۱r=−۰.۶۲,p<۰.۰۱) و سواد رسانه ای والدین (r=−۰.۵۸,p<۰.۰۱r = -۰.۵۸, p < ۰.۰۱r=−۰.۵۸,p<۰.۰۱) با فراوانی رفتارهای پرخطر دانش آموزان در فضای مجازی، رابطه معنی دار معکوسی وجود دارد. همچنین، نتایج تحلیل رگرسیون حاکی از آن بود که سواد رسانه ای معلمان و والدین در مجموع توانستند ۴۷ درصد از واریانس رفتارهای پرخطر دانش آموزان را پیش بینی کنند (R۲=۰.۴۷,F=۸۵.۳۲,p<۰.۰۰۱R^۲ = ۰.۴۷, F = ۸۵.۳۲, p < ۰.۰۰۱R۲=۰.۴۷,F=۸۵.۳۲,p<۰.۰۰۱). با توجه به این یافته ها می توان نتیجه گرفت که ارتقای سواد رسانه ای در میان دو گروه کلیدی معلمان و والدین، یک راهبرد موثر و پیشگیرانه برای کاهش آسیب پذیری دانش آموزان در محیط های مجازی محسوب می شود. پیشنهاد می گردد برنامه های آموزشی مدون و کارگاه های توانمندسازی برای این دو گروه در دستور کار سیاست گذاران آموزشی قرار گیرد

کلیدواژه ها:

سواد رسانه ای معلمان ، سواد رسانه ای والدین ، رفتارهای پرخطر مجازی ، دانش آموزان ، فضای مجازی ، پیشگیری.