نقد و بررسی تناسب تیپ های شخصیتی در داستان های کتاب های فارسی دوره دوم متوسطه با ویژگیهای این گروه سنی

هدف اصلی این پژوهش، نقد و بررسی میزان تناسب تیپ های شخصیتی (شخصیت های داستانی) در کتاب های فارسی دوره دوم متوسطه با ویژگی های روان شناختی، نیازهای رشدی و الگوهای شخصیتی دانش آموزان این مقطع تحصیلی است. دوره دوم متوسطه منطبق بر اواخر دوره نوجوانی و آستانه جوانی است؛ دوره ای که طبق نظریه رشد روانی-اجتماعی اریکسون، با بحران «هویت در برابر سردرگمی نقش» شناخته می شود. روش پژوهش حاضر، تحلیل محتوای کیفی و توصیفی-تحلیلی است. جامعه آماری شامل تمامی داستان ها و حکایات کتاب های فارسی پایه های دهم، یازدهم و دوازدهم در کلیه رشته هاست. در این مطالعه، تیپ های شخصیتی بر اساس مدل های معتبر (مانند تیپ شناسی یونگ یا مدل پنج عاملی) و همچنین نیازهای روان شناختی نوجوانان (از جمله استقلال طلبی، عدالت خواهی، و نیاز به الگوهای همسان) استخراج و با الگوهای شخصیتی قهرمانان و شخصیت های فرعی داستان های کتاب های درسی تطبیق داده شد. یافته های مقدماتی نشان می دهد که اگرچه در گزینش متون سعی بر ارائه الگوهای اخلاق محور بوده است، اما در برخی موارد میان «پیچیدگی های شخصیتی نسل زد (Gen Z)» و «تیپ های شخصیتی تک بعدی یا ایستا» در برخی داستان ها شکاف وجود دارد. این پژوهش در نهایت به ارائه پیشنهاداتی برای بازنگری در گزینش متون داستانی جهت افزایش همذات پنداری و تقویت سلامت روان دانش آموزان می پردازد.

کلیدواژه ها:

تیپ های شخصیتی ، کتاب های فارسی ، دوره دوم متوسطه ، ویژگی های نوجوانی ، تحلیل محتوا ، هویت یابی