طراحی محیط های یادگیری بر اساس نظریه انتخاب ویلیام گلسر: کاهش تعارض و افزایش انگیزه درونی در کلاس درس

پژوهش حاضر با هدف طراحی مدلی برای بازآفرینی محیط های یادگیری مبتنی بر نظریه انتخاب ویلیام گلسر انجام شده است تا دو چالش مزمن و درهم تنیده کلاس های درس، یعنی تعارض رفتاری میان معلم و دانش آموز و افول انگیزه درونی یادگیرندگان، به صورت هم زمان مورد بازاندیشی قرار گیرند. نظریه انتخاب، رفتار را کنش هدف مند برای تامین پنج نیاز اساسی (بقا، عشق و تعلق پذیری، قدرت، آزادی و تفریح) می داند و بر این باور است که اغلب مشکلات رفتاری در مدرسه نه ناشی از نقص یادگیرنده، بلکه پیامد ناکامی در تامین این نیازها در ساختار تدریس، قواعد کلاسی و رابطه معلم-دانش آموز است (Glasser, ۱۹۹۸). این دیدگاه با یافته های نظریه خودتعیین گری دسی و رایان در مورد نقش نیازهای بنیادین شایستگی، خودمختاری و ارتباط در پایداری انگیزه درونی هم پوشانی معناداری دارد (Ryan & Deci, ۲۰۱۷). پژوهش از نوع توصیفی-تحلیلی و مبتنی بر سنتز نظری و واکاوی نظام مند منابع معتبر (۲۰۱۵ به بعد) است. یافته های این سنتز نشان می دهد که کلاس های متکی بر کنترل بیرونی، اهرم های انگیزشی کوتاه مدت اما تضعیف کننده انگیزه درونی اند و در بلندمدت تعارض را تشدید می کنند (Deci & Ryan, ۲۰۰۰)؛ در مقابل، محیط های یادگیری طراحی شده بر پایه نظریه انتخاب، با ایجاد ساختارهای انتخابی، بازخورد مشارکتی، فضای امن روان شناختی و قواعد مبتنی بر مسئولیت پذیری، تعارض کلاسی را کاهش داده و انگیزه درونی را تقویت می کنند (Hattie, ۲۰۰۹). بر این اساس، مدلی سه سطحی در ابعاد ساختار تدریس، مدیریت کلاس و کیفیت رابطه معلم-دانش آموز ارائه می شود که می تواند مبنای مداخلات تربیتی و سیاست گذاری کلاسی معلمان و مدیران آموزشی قرار گیرد.

کلیدواژه ها:

نظریه انتخاب ، انگیزش درونی ، تعارض کلاسی ، نظریه خودتعیین گری ، مدیریت کلاس