طراحی چارچوب توسعه حرفه ای معلمان برای اجرای اثربخش یادگیری ترکیبی در مدارس دولتی ایران: یک مطالعه فراترکیب

استقرار یادگیری ترکیبی (Blended Learning) به عنوان تلفیقی بهینه از آموزش حضوری و مجازی، یکی از راهبردهای کلیدی تحول در نظام های آموزشی نوین است؛ با این حال، مدارس دولتی ایران در مسیر استقرار و بهره گیری اثربخش از این رویکرد با چالش ها و بسترهای متعددی مواجه هستند. پژوهش حاضر با هدف فراترکیب موانع و پیشران های استقرار یادگیری ترکیبی در مدارس دولتی ایران و ارائه چارچوبی جهت توسعه حرفه ای معلمان انجام شد. این پژوهش از نظر هدف، کاربردی و از نظر روش اجرا، کیفی با رویکرد فراترکیب و با بهره گیری از الگوی هفت مرحله ای سندلوسکی و باروس (۲۰۰۷) است. جامعه آماری پژوهش شامل کلیه مقالات علمی-پژوهشی داخلی و خارجی مرتبط با موضوع در بازه زمانی ۱۳۹۴ تا ۱۴۰۴ (۲۰۱۵ تا ۲۰۲۵ میلادی) بود. پس از جستجو در پایگاه های اطلاعاتی معتبر (SID، Magiran، Noormags، Scopus، Web of Science و Google Scholar) و اعمال معیارهای ورود و خروج، از میان ۲۴۰ سند اولیه، در نهایت ۳۸ مقاله به عنوان نمونه نهایی انتخاب و مورد تحلیل عمیق قرار گرفتند. داده های استخراج شده با روش تحلیل تماتیک (کدگذاری باز، محوری و گزینشی) تحلیل شدند. یافته ها نشان داد که موانع استقرار در ۴ بعد اصلی (موانع زیرساختی-فناورانه، موانع نگرشی-فرهنگی، چالش های پداگوژیکی و کاستی های ساختاری-سازمانی) و پیشران های استقرار در ۳ بعد اصلی (توانمندی های دیجیتال، بسترهای حمایتی-انگیزشی و شبکه های یادگیری تعاملی) دسته بندی می شوند. در نهایت، بر پایه این یافته ها، چارچوبی جامع برای توسعه حرفه ای معلمان در قالب سه گام اصلی «توسعه سواد پداگوژیکی دیجیتال»، «ایجاد جوامع یادگیری حرفه ای آنلاین» و «پشتیبانی مستمر فنی-انگیزشی» طراحی و ارائه گردید. این چارچوب می تواند به عنوان نقشه راهی برای سیاست گذاران و مدیران آموزشی در جهت توانمندسازی معلمان و تسهیل انتقال به آموزش ترکیبی مورد استفاده قرار گیرد.

کلیدواژه ها:

یادگیری ترکیبی ، فراترکیب ، موانع استقرار ، پیشران ها ، توسعه حرفه ای معلمان ، مدارس دولتی.